ध्वनिदर्शक शब्द (Onomatopoeic Words)

ध्वनिदर्शक शब्द – Marathi Dhwanidarshak Shabd (Onomatopoeic Words) with Meaning

Marathi Dhwanidarshak Shabd (Onomatopoeic Words) with meaning – learn animal sounds, bird sounds, nature sounds, dhwanidarshak vs anukaranvachak difference and MCQs for MPSC, UPSC, SSC, Banking, Railway, Police Bharti, Talathi, Rajyaseva, Combine Group B/C and other competitive exams. This post is part of our Marathi Grammar series. This post covers ध्वनिदर्शक शब्दांची व्याख्या, प्राण्यांचे आवाज, पक्ष्यांचे आवाज, निसर्ग व वस्तूंचे आवाज, ध्वनिदर्शक vs अनुकरणवाचक, सामान्य चुका and exam patterns.

मराठी व्याकरणात ध्वनिदर्शक शब्द हा शब्दसंग्रहाचा महत्त्वाचा भाग आहे आणि Police Bharti, Talathi, Zilla Parishad, TET, 5 वी व 8 वी स्कॉलरशिप परीक्षांमध्ये “माकडांचा आवाज कोणता?” आणि “डरकणे हा शब्द कोणत्या प्राण्यासाठी वापरला जातो?” असे प्रश्न हमखास विचारले जातात. जुन्या पोस्टमध्ये फक्त 102 शब्द होते – 22 आवाजांची नुसती यादी, व्याख्या नाही, गट नाहीत, उदाहरण वाक्ये नाहीत आणि त्यातही चुका होत्या (कोल्हयांची, घोडयाचे किंचाळणे, कलख, केरकाव, भुभु:कार). या पोस्टमध्ये जुन्या पोस्टमधील सर्व 22 आवाज दुरुस्त करून कुत्रा, मांजर, बेडूक, कोकिळ, कोंबडा, डुक्कर यांसारखे परीक्षेत विचारले जाणारे आवाज जोडले आहेत, निसर्ग व वस्तूंचे आवाज दिले आहेत, ध्वनिदर्शक व अनुकरणवाचक यांचा फरक स्पष्ट केला आहे आणि 10 सराव प्रश्न दिले आहेत.

Marathi Dhwanidarshak Shabd

एका नजरेत – ध्वनिदर्शक शब्द

  1. व्याख्या: पशू, पक्षी, वस्तू, क्रिया यांचे विशिष्ट आवाज दर्शविणाऱ्या शब्दांना ध्वनिदर्शक शब्द म्हणतात.
  2. 3 मोठे गट: प्राण्यांचे आवाज, पक्ष्यांचे आवाज, निसर्ग व वस्तूंचे आवाज.
  3. परीक्षेत सर्वात जास्त: माकडांचा भुभुःकार, मोराचा केकारव, बेडकाचे डरावणे, मधमाश्यांचा गुंजारव.
  4. गोंधळाचे जोड: घोड्याचे खिंकाळणे (किंचाळणे नाही), वाघाची डरकाळी (सिंहाची गर्जना), हंसाचा कलरव (कलख नाही).
  5. ध्वनिदर्शक vs अनुकरणवाचक: डरकाळी = ध्वनिदर्शक शब्द, टपटप = अनुकरणवाचक शब्द.
  6. परीक्षेत: “X चा आवाज कोणता?” आणि “ध्वनिदर्शक शब्द ओळखा” हे दोन प्रश्नप्रकार हमखास येतात.

परीक्षेत सर्वात जास्त: “जसे कुत्र्यांचे भुंकणे, तसे माकडांचे काय?” – उत्तर भुभुःकार (Zilla Parishad 2015). “डरकणे हा शब्द कोणत्या प्राण्यासाठी वापरला जातो?” – उत्तर बेडूक. “मोराचा आवाज कोणता?” – उत्तर केकारव.

ध्वनिदर्शक शब्द म्हणजे काय?

पशू, पक्षी, वस्तू, क्रिया यांचे विशिष्ट आवाज येतात, ते दर्शविणाऱ्या शब्दांना ध्वनिदर्शक शब्द म्हणतात. प्रत्येक प्राणी, प्रत्येक पक्षी आणि प्रत्येक वस्तूचा आवाज वेगळा असतो – वाघ डरकाळी फोडतो, सिंह गर्जना करतो, घोडा खिंकाळतो, मोर केकारव करतो. हे आवाज सांगणारे शब्द म्हणजे ध्वनिदर्शक शब्द. इंग्रजीत त्यांना Onomatopoeic Words म्हणतात.

वैशिष्ट्य स्पष्टीकरण
आवाजावरून बनलेले ध्वनिदर्शक शब्द आवाजावरूनच बनलेले असतात – डरकाळी, गर्जना, खिंकाळणे, भुंकणे हे शब्द ऐकल्यावर तो आवाज कसा असेल याची कल्पना येते.
प्रत्येकाचा आवाज वेगळा प्रत्येक प्राणी, पक्षी आणि वस्तूचा आवाज वेगळा असतो – कुत्रा भुंकतो, मांजर म्याव करते, गाय हंबरते, घोडा खिंकाळतो.
नाम व क्रियापद म्हणून वापर ध्वनिदर्शक शब्द वाक्यात नाम म्हणून (वाघाची डरकाळी ऐकू आली) किंवा क्रियापद म्हणून (वाघाने डरकाळी फोडली) वापरले जातात.
लेखन जिवंत करतात ध्वनिदर्शक शब्दांमुळे वाक्य जिवंत होते – “पाऊस पडत होता” पेक्षा “पाऊस रिमझिम पडत होता” हे वाक्य जास्त परिणामकारक वाटते.
शब्दसंग्रह म्हणून विचारले जातात परीक्षेत ध्वनिदर्शक शब्द शब्दसंग्रह (vocabulary) म्हणून विचारले जातात – प्राणी-आवाज जोड्या, चुकीची जोडी ओळखा, ध्वनिदर्शक शब्द ओळखा असे प्रश्न येतात.

लक्षात ठेवा: ध्वनिदर्शक शब्द हे फक्त प्राण्यांचे आवाज नाहीत – पाऊस, वारा, ढग, पाणी, आगगाडी, घड्याळ यांचे आवाजही ध्वनिदर्शक शब्दांत येतात. परीक्षेत प्राण्यांचे आवाज जास्त विचारले जातात, पण निसर्ग व वस्तूंचे आवाजही विचारले जातात, त्यामुळे तिन्ही गट तोंडपाठ करा.

ध्वनिदर्शक शब्दांचे गट

ध्वनिदर्शक शब्दांचे 3 मोठे गट पडतात – प्राण्यांचे आवाज, पक्ष्यांचे आवाज आणि निसर्ग व वस्तूंचे आवाज. याशिवाय माणसांचे आवाजही ध्वनिदर्शक शब्दांत येतात. खालील तक्त्यांमध्ये जुन्या पोस्टमधील सर्व 22 आवाज दुरुस्त करून दिले आहेत आणि परीक्षेत विचारले जाणारे आणखी आवाज जोडले आहेत.

प्राण्यांचे आवाज

i) पाळीव प्राणी

प्राणी आवाज उदाहरण वाक्य
कुत्रा भुंकणे रात्री कुत्रा जोरात भुंकत होता.
मांजर म्याव म्याव करणे भुकेली मांजर म्याव म्याव करत होती.
गाय हंबरणे गाय वासरासाठी हंबरत होती.
म्हैस रेंकणे म्हैस रेंकत होती.
गाढव ओरडणे गाढव जोरात ओरडत होते.
घोडा खिंकाळणे घोडा खिंकाळत धावत होता.
शेळी-मेंढी बें बें करणे मेंढी बें बें करत होती.
डुक्कर घुरघुरणे डुक्कर घुरघुरत होते.
बैल-रेडा डुरकणे बैल डुरकत होता.

लक्षात ठेवा: गाय हंबरते आणि म्हैस रेंकते – या दोघांचा गोंधळ करू नका. गाढव ओरडते आणि घोडा खिंकाळतो – किंचाळणे हा घोड्याचा आवाज नाही, ही जुन्या पोस्टमधील चूक होती.

ii) जंगली प्राणी

प्राणी आवाज उदाहरण वाक्य
वाघ डरकाळी फोडणे, गुरगुरणे वाघाने डरकाळी फोडली.
सिंह गर्जना करणे सिंह गर्जना करत होता.
हत्ती चित्कारणे हत्ती चित्कारत होता.
कोल्हा कोल्हेकुई कोल्ह्यांची कोल्हेकुई ऐकू आली.
माकड भुभुःकार माकडे भुभुःकार करत होती.
साप फुसफुसणे साप फुसफुसत होता.
बेडूक डरावणे पावसात बेडूक डरावत होते.
मधमाश्या, भुंगे, मुंग्या गुंजारव बागेत मधमाश्यांचा गुंजारव ऐकू येत होता.
डास भुणभुण डास भुणभुण करत होते.
उंदीर ची ची करणे उंदीर ची ची करत होता.
पाल चुकचुकणे पाल चुकचुकत होती.
रातकिडा किरकिरणे रात्री रातकिड्यांचे किरकिरणे ऐकू आले.

जुन्या पोस्टमधील चुका दुरुस्त: जुन्या पोस्टमध्ये माकडांचा आवाज “भुभु:कार” असे लिहिले होते – बरोबर शब्द भुभुःकार आहे (विसर्ग ः). सापाचा आवाज “फुसफुसने” असे लिहिले होते – बरोबर शब्द फुसफुसणे आहे (फुत्कारणेही म्हणतात). म्हशींचा आवाज “रेकणे” असे लिहिले होते – बरोबर शब्द रेंकणे आहे.

📌 परीक्षेसाठी महत्त्वाचे: माकडांचा भुभुःकार हा प्रश्न Zilla Parishad 2015 च्या प्रश्नपत्रिकेत विचारला होता – “जसे कुत्र्यांचे भुंकणे, तसे माकडांचे काय?” याचे उत्तर भुभुःकार हेच आहे. वाघाची डरकाळी, सिंहाची गर्जना, हत्तीचे चित्कारणे आणि मधमाश्यांचा गुंजारव हे 4 आवाज तोंडपाठ करा.

पक्ष्यांचे आवाज

i) पाळीव पक्षी

पक्षी आवाज उदाहरण वाक्य
कोंबडा आरवणे, बांग देणे पहाटे कोंबडा आरवला.
कोंबडी पकपक करणे कोंबडी पकपक करत होती.
बदक पकपक, क्व्यॅक क्व्यॅक बदके पकपक करत होती.
कबुतर, पारवा घुमणे पारवा घुमत होता.

ii) जंगली पक्षी

पक्षी आवाज उदाहरण वाक्य
मोर केकारव मोराने केकारव केला.
कोकिळ कुहूकुहू, गाणे कोकिळ कुहूकुहू करत होती.
चिमणी चिवचिवाट, चिव-चिव चिमण्या चिवचिव करत होत्या.
कावळा कावकाव कावळा कावकाव करत होता.
घुबड घूत्कार, घुमणे घुबड घूत्कार करत होते.
हंस कलरव हंसांचा कलरव ऐकू आला.
घार किलकिलणे घार किलकिलत होती.
मैना, बुलबुल, दयाळ गाणे मैना गात होती.

लक्षात ठेवा: मोराचा आवाज केकारव असतो – जुन्या पोस्टमध्ये “केरकाव” असे चुकीचे लिहिले होते. मोरांची कैकावली हेही मोराच्या आवाजाचे नाव आहे, पण परीक्षेत केकारव हाच पर्याय येतो. हंसाचा आवाज कलरव असतो – जुन्या पोस्टमध्ये “कलख” असे चुकीचे लिहिले होते.

📌 परीक्षेसाठी महत्त्वाचे: मोराचा केकारव, कोकिळेचे कुहू, चिमणीची चिवचिव, कावळ्याची कावकाव आणि घुबडाचा घूत्कार हे 5 पक्ष्यांचे आवाज तोंडपाठ करा. कोंबड्याचे आरवणे आणि पारव्याचे घुमणे हेही हमखास विचारले जातात.

निसर्ग व वस्तूंचे आवाज

i) हवामान व निसर्ग

कशाचा आवाज आवाज उदाहरण वाक्य
पाऊस रिमझिम, झिमझिम, रिपरिप, धो धो पाऊस रिमझिम पडत होता.
ढग गडगडाट, गरज ढग गडगडत होते.
वारा घोंघावणे, सूं सूं वारा घोंघावत होता.
पाणी खळखळ, चुरचुर नदीचे पाणी खळखळ वाहत होते.
धबधबा धो धो धबधबा धो धो कोसळत होता.
पाने सळसळ वाऱ्याने पाने सळसळत होती.
वीज कडकडाट वीज कडकडत होती.
समुद्र गर्जना समुद्र गर्जत होता.

ii) वाहने व वस्तू

कशाचा आवाज आवाज उदाहरण वाक्य
आगगाडी झुकझुक, धाड धाड आगगाडी झुकझुक करत धावत होती.
मोटार पों पों, पीप पीप मोटारीने पों पों केले.
घड्याळ टिकटिक घड्याळ टिकटिक करत होते.
दार कुरकुर दार कुरकुरत होते.
पंख फडफडाट पक्ष्यांच्या पंखांचा फडफडाट ऐकू आला.
रक्त भळभळ जखमेतून रक्त भळभळ वाहत होते.

लक्षात ठेवा: पावसाचा रिमझिम आणि ढगांचा गडगडाट यांचा गोंधळ करू नका – पाऊस रिमझिम पडतो, ढग गडगडतात. समुद्राची गर्जना आणि सिंहाची गर्जना हे दोन्ही गर्जना आहेत, पण संदर्भावरून कोणाची गर्जना आहे ते कळते.

माणसांचे आवाज

भावना / क्रिया आवाज उदाहरण वाक्य
रडणे रडणे, स्फुंदणे, मुसमुसणे मूल स्फुंदत रडत होते.
हसणे हसणे, खदखदणे तो खदखदून हसला.
ओरडणे टाहो फोडणे, किंचाळणे, बोंब मारणे, आक्रोश करणे त्याने टाहो फोडला.
वेदना आक्रंदन, विलाप, हंबरडा फोडणे तिने आक्रंदन केले.

लक्षात ठेवा: माणसांचे आवाजही ध्वनिदर्शक शब्दांत येतात, पण परीक्षेत प्राणी-पक्ष्यांचे आवाज जास्त विचारले जातात. माणसांच्या आवाजांपैकी टाहो फोडणे, किंचाळणे आणि स्फुंदणे हे 3 शब्द तोंडपाठ करा.

ध्वनिदर्शक vs अनुकरणवाचक शब्द

ध्वनिदर्शक शब्द आणि अनुकरणवाचक शब्द यांचा गोंधळ परीक्षेत हमखास होतो – दोन्ही आवाजांशी संबंधित आहेत, पण त्यांच्यात स्पष्ट फरक आहे.

मुद्दा ध्वनिदर्शक शब्द अनुकरणवाचक शब्द
काय सांगतो कोणाचा किंवा कशाचा आवाज आहे हे सांगतो आवाजाची नक्कल कशी आहे हे दाखवतो
उदाहरण वाघाची डरकाळी, मोराचा केकारव, घोड्याचे खिंकाळणे टपटप, खडखड, धडधड, चिवचिव, गडगड
रूप नाम किंवा क्रियापद (डरकाळी, गर्जना, भुंकणे) बहुतेक वेळा दुहेरी किंवा अभ्यस्त रूप (टप-टप, खड-खड)
वापर आवाजाचे नाव सांगतो आवाज जसाच्या तसा दाखवतो
संबंध अनुकरणवाचक शब्द हे ध्वनिदर्शक शब्दांचाच एक भाग मानले जातात शब्दसिद्धी पोस्टमधील अभ्यस्त शब्दांचा अनुकरणवाचक प्रकार पाहा

उदाहरणाने समजून घ्या: “वाघाने डरकाळी फोडली” – यात डरकाळी हा ध्वनिदर्शक शब्द आहे, कारण तो वाघाचा आवाज कोणता आहे हे सांगतो. “पाणी टपटप पडत होते” – यात टपटप हा अनुकरणवाचक शब्द आहे, कारण तो पाण्याच्या थेंबांचा आवाज जसाच्या तसा दाखवतो. चिवचिव हा शब्द दोन्हीकडे येतो – चिमणीची चिवचिव (ध्वनिदर्शक) आणि चिवचिव असा आवाज (अनुकरणवाचक) – परीक्षेत पर्याय पाहून ठरवा.

📌 परीक्षेसाठी महत्त्वाचे: “टपटप, खडखड, धडधड हे शब्द कोणत्या प्रकारचे आहेत?” – उत्तर अनुकरणवाचक. “वाघाची डरकाळी हा शब्द कोणत्या प्रकारचा आहे?” – उत्तर ध्वनिदर्शक. हे दोन्ही प्रश्न एकाच प्रकारचे वाटले तरी त्यांची उत्तरे वेगळी आहेत, त्यांचा गोंधळ करू नका.

सामान्य चुका

चूक बरोबर
घोड्याचे किंचाळणे घोड्याचे खिंकाळणे – ही जुन्या पोस्टमधील चूक होती
हंसाचा कलख हंसाचा कलरव – कलख हा शब्दच नाही
मोराचा केरकाव मोराचा केकारव – ही जुन्या पोस्टमधील चूक होती
माकडांचा भुभु:कार माकडांचा भुभुःकार – विसर्ग ः लागतो
कोल्हयांची कोल्हेकुई कोल्ह्यांची कोल्हेकुई – य हे अक्षर जोडाक्षरात लिहावे
घोडयाचे खिंकाळणे घोड्याचे खिंकाळणे – य हे अक्षर जोडाक्षरात लिहावे
सापाचे फुसफुसने सापाचे फुसफुसणे – णे प्रत्यय लागतो
म्हशींचे रेकणे म्हशींचे रेंकणे – रेकणे हे वेगळे स्पेलिंग नाही, बरोबर शब्द रेंकणे आहे
वाघाची गर्जना वाघाची डरकाळी – सिंहाची गर्जना असते
गाईचे रेंकणे गाईचे हंबरणे – रेंकणे हे म्हशीचे आहे, गाय हंबरते
पावसाचा गडगडाट पावसाचा रिमझिम – गडगडाट हा ढगांचा आहे

जुन्या पोस्टबद्दल नोंद: काही पुस्तकांत मोराचा आवाज “केकाव” असाही दिला आहे, पण परीक्षेत केकारव हाच पर्याय येतो – त्यामुळे केकारव हाच शब्द तोंडपाठ करा. सापाचा आवाज फुसफुसणे असा दिला आहे, फुत्कारणे हेही बरोबर आहे – दोन्ही पर्याय आले तर फुसफुसणे निवडा, कारण तो जुन्या पोस्टमधील आणि पाठ्यपुस्तकातील शब्द आहे.

परीक्षेत ध्वनिदर्शक शब्द कसे विचारले जातात?

  • 1. “X चा आवाज कोणता?” – जोडी लावा: “जसे कुत्र्यांचे भुंकणे, तसे माकडांचे काय?” – उत्तर भुभुःकार. हा प्रश्न Maharashtra Zilla Parishad Senior Assistant Clerk (Nashik) 2015 च्या प्रश्नपत्रिकेत विचारला होता.
  • 2. ध्वनिदर्शक शब्द ओळखा: “‘डरकणे’ हा ध्वनिदर्शक शब्द कोणत्या प्राण्यासाठी वापरला जातो?” – उत्तर बेडूक. “मधमाश्यांच्या आवाजाला काय म्हणतात?” – उत्तर गुंजारव.
  • 3. जोडी लावा: प्राणी आणि त्यांचा आवाज यांच्या जोड्या लावायच्या असतात – वाघ-डरकाळी, सिंह-गर्जना, हत्ती-चित्कारणे, मोर-केकारव, घुबड-घूत्कार.
  • 4. चुकीची जोडी ओळखा: “खालीलपैकी चुकीची जोडी कोणती?” – घोडा-किंचाळणे ही चुकीची जोडी आहे, कारण घोडा खिंकाळतो. हंस-कलख हीही चुकीची जोडी आहे, कारण हंसाचा कलरव असतो.
  • 5. निसर्गाचे आवाज: “पावसाचा ध्वनिदर्शक शब्द कोणता?” – उत्तर रिमझिम. “ढगांचा आवाज कोणता?” – उत्तर गडगडाट. “घड्याळाचा आवाज कोणता?” – उत्तर टिकटिक.
  • 6. अनुकरणवाचक शब्द ओळखा: “टपटप, खडखड, धडधड हे शब्द कोणत्या प्रकारचे आहेत?” – उत्तर अनुकरणवाचक.
  • 7. एकाच आवाजाचे दोन प्राणी: “गुंजारव हा आवाज कोणाचा आहे?” – उत्तर मधमाश्या, भुंगे आणि मुंग्या – तिन्ही पर्यायांत गुंजारवच येतो, त्यामुळे पर्याय काळजीपूर्वक वाचा.
  • 8. वाक्यातील ध्वनिदर्शक शब्द ओळखा: “मोराने केकारव केला – या वाक्यातील ध्वनिदर्शक शब्द कोणता?” – उत्तर केकारव.

📌 परीक्षेसाठी महत्त्वाचे: ध्वनिदर्शक शब्द हा शब्दसंग्रहाचा भाग आहे – Police Bharti, Talathi, Zilla Parishad, TET, 5 वी व 8 वी स्कॉलरशिप या सर्व परीक्षांमध्ये हमखास 1-2 प्रश्न येतात. माकडांचा भुभुःकार, मोराचा केकारव, बेडकाचे डरावणे आणि मधमाश्यांचा गुंजारव हे 4 आवाज तोंडपाठ करा – हे 4 प्रश्न परीक्षेत सर्वात जास्त विचारले जातात.

ध्वनिदर्शक शब्द कसे लक्षात ठेवावे?

  • 22 आवाजांची यादी 3 गटांत विभागून तोंडपाठ करा – प्राणी (12), पक्षी (12), निसर्ग व वस्तू (14).
  • गोंधळाचे 4 जोड एका ओळीत लक्षात ठेवा – घोडा-खिंकाळणे, वाघ-डरकाळी, सिंह-गर्जना, हंस-कलरव.
  • माकडांचा भुभुःकार, मोराचा केकारव, बेडकाचे डरावणे, मधमाश्यांचा गुंजारव हे 4 आवाज वेगळे तोंडपाठ करा – हे परीक्षेत सर्वात जास्त विचारले जातात.
  • रोज 5 आवाज घेऊन त्यांची वाक्ये बनवण्याचा सराव करा – वाक्य बनवले की आवाज लक्षात राहतो.
  • अनुकरणवाचक शब्द (टपटप, खडखड, धडधड) हे दुहेरी असतात, हे लक्षात ठेवा – दुहेरी शब्द दिसला की अनुकरणवाचक समजा.
  • पाऊस-रिमझिम, ढग-गडगडाट, घड्याळ-टिकटिक, आगगाडी-झुकझुक हे 4 निसर्ग व वस्तूंचे आवाज तोंडपाठ करा.

सराव प्रश्नमंजुषा (MCQs) – Marathi Dhwanidarshak Shabd

ध्वनिदर्शक शब्द वाचून झाले? आता स्वतःची चाचणी घ्या – पर्यायावर क्लिक करा, बरोबर की चूक लगेच कळेल आणि स्पष्टीकरणही दिसेल. उत्तरे खाली लपवलेली नाहीत, ती प्रत्येक प्रश्नानंतरच मिळतात.

तुमची प्रगती: 0 / 10 प्रश्न सोडवले – 0 बरोबर

प्रश्न 1. जसे कुत्र्यांचे भुंकणे, तसे माकडांचे काय?




स्पष्टीकरण: भुभुःकार – हा प्रश्न Maharashtra Zilla Parishad Senior Assistant Clerk (Nashik) 2015 च्या प्रश्नपत्रिकेत विचारला होता. गुरगुरणे हे कुत्र्याचे, गर्जना ही सिंहाची आणि डरकाळी ही वाघाची आहे.

प्रश्न 2. मोराचा आवाज कोणता?




स्पष्टीकरण: केकारव – मोराचा आवाज केकारव असतो. कुहू हा कोकिळेचा, घूत्कार हा घुबडाचा आणि कावकाव ही कावळ्याची आहे. मोरांची कैकावली हेही मोराच्या आवाजाचे नाव आहे, पण परीक्षेत केकारव हाच पर्याय येतो.

प्रश्न 3. ‘डरकणे’ हा ध्वनिदर्शक शब्द कोणत्या प्राण्यासाठी वापरला जातो?




स्पष्टीकरण: बेडूक – डरकणे किंवा डरावणे हा बेडकाचा आवाज आहे. कुत्रा भुंकतो, घोडा खिंकाळतो आणि डुक्कर घुरघुरते.

प्रश्न 4. घोड्याचा आवाज कोणता?




स्पष्टीकरण: खिंकाळणे – घोड्याचे खिंकाळणे असते. किंचाळणे हे माणसाचे किंवा पक्ष्याचे ओरडणे आहे, हंबरणे गाईचे आणि रेकणे (रेंकणे) म्हशीचे आहे. जुन्या पोस्टमध्ये घोड्याचे किंचाळणे असे चुकीचे लिहिले होते.

प्रश्न 5. मधमाश्या, भुंगे आणि मुंग्या यांच्या आवाजाला काय म्हणतात?




स्पष्टीकरण: गुंजारव – मधमाश्या, भुंगे आणि मुंग्या यांच्या आवाजाला गुंजारव म्हणतात. भुणभुण ही डासांची, सळसळ ही पानांची आणि फडफडाट हा पंखांचा आहे.

प्रश्न 6. हंसाचा आवाज कोणता?




स्पष्टीकरण: कलरव – हंसाचा कलरव असतो. कलख हा शब्दच चुकीचा आहे – जुन्या पोस्टमधील चूक होती. कुहू हा कोकिळेचा आणि घुमणे हे पारव्याचे आहे.

प्रश्न 7. पावसाचा ध्वनिदर्शक शब्द कोणता?




स्पष्टीकरण: रिमझिम – पावसाचा रिमझिम (झिमझिम, रिपरिप) असतो. गडगडाट हा ढगांचा, टिकटिक ही घड्याळाची आणि झुकझुक ही आगगाडीची आहे.

प्रश्न 8. ‘टपटप’ हा शब्द कोणत्या प्रकारचा आहे?




स्पष्टीकरण: अनुकरणवाचक – टपटप, खडखड, धडधड हे आवाजाचे अनुकरण करणारे दुहेरी शब्द आहेत, त्यांना अनुकरणवाचक शब्द म्हणतात. ध्वनिदर्शक शब्द कोणाचा आवाज आहे हे सांगतात (वाघाची डरकाळी), तर अनुकरणवाचक शब्द आवाजाची नक्कल करतात.

प्रश्न 9. सिंहाचा आवाज कोणता?




स्पष्टीकरण: गर्जना – सिंहाची गर्जना असते. डरकाळी ही वाघाची, भुंकणे हे कुत्र्याचे आणि चित्कारणे हे हत्तीचे आहे. वाघ आणि सिंह दोघेही गर्जना करतात, पण परीक्षेत वाघासाठी डरकाळी आणि सिंहासाठी गर्जना हेच पर्याय येतात.

प्रश्न 10. घुबडाचा आवाज कोणता?




स्पष्टीकरण: घूत्कार – घुबडाचा घूत्कार असतो (घुमणेही म्हणतात). कावकाव ही कावळ्याची, चिवचिव ही चिमणीची आणि केकारव हा मोराचा आहे.

तुमचा निकाल

ध्वनिदर्शक शब्द वाचून झाले? पुढे काय वाचावे?

  • समूहदर्शक शब्द वाचा – प्राण्यांचे आवाज समजल्यावर त्यांचे समूह (कळप, थवा, झुंबड) समजणे सोपे जाते.
  • शब्दसिद्धी वाचा – अनुकरणवाचक शब्द हे अभ्यस्त शब्दांचा एक प्रकार आहे, त्याची सविस्तर माहिती शब्दसिद्धी पोस्टमध्ये दिली आहे.
  • केवलप्रयोगी अव्यय वाचा – ध्वनिदर्शक शब्दांप्रमाणेच केवलप्रयोगी अव्ययही भावना व्यक्त करतात, त्यांची माहिती केवलप्रयोगी अव्यय पोस्टमध्ये दिली आहे.

Also Read: मराठीतील सर्व म्हणी, विशेषण व त्याचे प्रकार, वाक्य व त्याचे प्रकार, नाम व त्याचे प्रकार, Marathi Grammar

You might also like
1 Comment
  1. pooja says

    mhashinche =Hambarne suddha mhantat na???

Leave A Reply

Your email address will not be published.