जोडशब्द भाग 2 बद्दल माहिती

जोडशब्द भाग 2 बद्दल माहिती

जोडशब्द म्हणजे दोन शब्द एकत्र येऊन तयार झालेली जोडी. भाग 1 मध्ये अ ते च या अक्षरांपासून सुरू होणारे जोडशब्द पाहिले. या भाग 2 मध्ये च ते ध या अक्षरांपासून सुरू होणारे 40 जोडशब्द अर्थासह दिले आहेत – चेष्टा मस्करी, झाडलोट, दळणवळण, धनधान्य यांसारखे रोजच्या वापरातील शब्द.

जोडशब्द लक्षात ठेवताना जोडीतील दोन्ही शब्दांचा अर्थ एकत्र करा. उदा. धनधान्य म्हणजे धन व धान्य – म्हणजेच संपत्ती. दळणवळण म्हणजे दळण व वळण – म्हणजेच वाहतूक व संपर्क. या लेखात सर्व जोडशब्द तक्त्यात दिले आहेत. शेवटी सराव प्रश्नमंजुषा आहे.

जोडशब्द भाग 2 - चेष्टा मस्करी, झाडलोट, दळणवळण, धनधान्य यांसारख्या जोडशब्दांची अर्थासह संपूर्ण यादी

जोडशब्द भाग 2 – एका नजरेत

  • या भागातील जोडशब्द: 40 (च ते ध या अक्षरांपासून सुरू होणारे)
  • मुख्य प्रकार: समानार्थी जोड, विरुद्धार्थी जोड, ध्वनीसदृश जोड
  • परीक्षेतील प्रश्न: जोडशब्दाचा अर्थ किंवा जोडशब्द ओळखणे
  • लक्षात ठेवण्याची पद्धत: जोडीतील दोन्ही शब्दांचा अर्थ एकत्र करणे

जोडशब्द भाग 2 – अर्थासह यादी

खालील तक्त्यात भाग 2 मधील सर्व जोडशब्द अर्थासह दिले आहेत.

जोडशब्द अर्थ
चेष्टा मस्करी थट्टा, मस्करी, विनोद
जाडाभरडा जाडजूड, स्थूल
जवळपास जवळ, सुमारे, आसपास
जुनापुराणा जुना, प्राचीन, पुरातन
झाडलोट साफसफाई, झाडून पुसणे
झाडीझुडी झाडेझुडपे, वनराई
टंगळमंगळ टाळाटाळ, आळस, काम टाळणे
ठावठिकाणा पत्ता, ठिकाण, माहिती
ठीकठाक बरा, ठीक, समाधानकारक
ढकलाढकली ढकलणे, गर्दीत ढकलाढकली
ढवळाढवळ हस्तक्षेप, दुसऱ्याच्या कामात ढवळाढवळ
तडकाफडकी लगेच, तातडीने, झटपट
तरतरीत ताजेतवाने, उत्साही
ताळमेळ मेळ, जुळवणी, ताळमेळ बसवणे
तोळामासा मोजमाप, वजन, तोलणे
तळतळाट शाप, तळमळ, मनाचा तळतळाट
थाटमाट वैभव, थाट, ऐश्वर्य
थांगपत्ता पत्ता, शोध, ठावठिकाणा
थयथयाट नाचगाण्याचा गोंधळ, दंगा
थोडा थोडका थोडा, अल्प, कमी
थातुरमातुर वरवरचे, थातुर, अपुरे
थीर थावर स्थिरता, थारा, स्थिरावणे
थोपाथोपी थोपटणे, समजूत घालणे
थोडा बहुत थोडाफार, काही प्रमाणात
दंडफुगडी दंड, शिक्षा
दगाफटका फसवणूक, दगा, विश्वासघात
द्यामाया दया, माया, करुणा
देवघेव देवाणघेवाण, देणे व घेणे
दाणागोटा धान्य, दाणे, अन्नधान्य
दिवाबत्ती दिवे, प्रकाश, दीप
दमदिलासा दिलासा, धीर, आश्वासन
दलबदलू पक्ष बदलणारा, दलबदल करणारा
दस्तावेज कागदपत्रे, पुरावे, लेख
दळणवळण वाहतूक, संपर्क, दळणवळणाची साधने
दळणकांडण दळण, कांडण, धान्य प्रक्रिया
धाकधूक भीती, धाक, धास्ती
धनधान्य संपत्ती, धान्य, वैभव
धडधाकट सुदृढ, निरोगी, धष्टपुष्ट
धडपड प्रयत्न, धडपड, कष्ट
धांगडधिंगा गोंधळ, दंगा, धांगडधिंगा

वाक्यात उपयोग

  • चेष्टा मस्करी: मित्रांमध्ये चेष्टा मस्करी चालते.
  • झाडलोट: दिवाळीपूर्वी घराची झाडलोट झाली.
  • दळणवळण: गावात दळणवळणाची साधने वाढली आहेत.
  • धडधाकट: तो धडधाकट व निरोगी आहे.
  • दमदिलासा: शिक्षकांनी विद्यार्थ्याला दमदिलासा दिला.

परीक्षेत गोंधळ टाळा

  • ठावठिकाणा विरुद्ध थांगपत्ता: दोन्हींचा अर्थ पत्ता किंवा शोध असा आहे. ठावठिकाणा म्हणजे नेमके ठिकाण, तर थांगपत्ता म्हणजे शोध किंवा माग. परीक्षेत दोन्ही पर्याय आले, तर प्रश्नातील वाक्य वाचा.
  • टंगळमंगळ विरुद्ध ढकलाढकली: टंगळमंगळ म्हणजे काम टाळणे (आळस), तर ढकलाढकली म्हणजे प्रत्यक्ष ढकलणे (गर्दीत). अर्थ वेगळे आहेत.
  • देवघेव विरुद्ध अदलाबदल: देवघेव म्हणजे देणे व घेणे, तर अदलाबदल म्हणजे एकमेकांत बदल करणे. दोन्ही भाग 1 व भाग 2 मध्ये येतात, अर्थ वेगळे लक्षात ठेवा.

परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे

  • चेष्टा मस्करी – थट्टा व विनोद; झाडलोट – साफसफाई; जुनापुराणा – जुना व प्राचीन.
  • तडकाफडकी – लगेच; तरतरीत – ताजेतवाने; थाटमाट – वैभव; तळतळाट – शाप.
  • दगाफटका – फसवणूक; द्यामाया – दया व माया; देवघेव – देवाणघेवाण.
  • दळणवळण – वाहतूक व संपर्क; धनधान्य – संपत्ती; धडधाकट – सुदृढ; धडपड – प्रयत्न.
  • दलबदलू – पक्ष बदलणारा; दस्तावेज – कागदपत्रे; धाकधूक – भीती.

हेही वाचा

सराव प्रश्नमंजुषा

वरील लेख वाचून झाल्यावर ही प्रश्नमंजुषा सोडवा. प्रत्येक प्रश्नाचे उत्तर निवडताच बरोबर/चूक लगेच कळेल आणि स्पष्टीकरण दिसेल.

गुण: 0/10 | प्रगती: 0/10

1. चेष्टा मस्करी या जोडशब्दाचा अर्थ कोणता?




चेष्टा मस्करी म्हणजे थट्टा, मस्करी, विनोद. साफसफाई म्हणजे झाडलोट, वैभव व थाट म्हणजे थाटमाट आणि भीती व धाक म्हणजे धाकधूक.

2. झाडलोट या जोडशब्दाचा अर्थ कोणता?




झाडलोट म्हणजे साफसफाई, झाडून पुसणे. झाडेझुडपे म्हणजे झाडीझुडी, वजन व मोजमाप म्हणजे तोळामासा आणि शाप व तळमळ म्हणजे तळतळाट.

3. दळणवळण या जोडशब्दाचा अर्थ कोणता?




दळणवळण म्हणजे वाहतूक, संपर्क, दळणवळणाची साधने. धान्य प्रक्रिया म्हणजे दळणकांडण, कागदपत्रे म्हणजे दस्तावेज आणि देणे व घेणे म्हणजे देवघेव.

4. धनधान्य या जोडशब्दाचा अर्थ कोणता?




धनधान्य म्हणजे संपत्ती, धान्य, वैभव. सुदृढ व निरोगी म्हणजे धडधाकट, प्रयत्न व कष्ट म्हणजे धडपड आणि दया व माया म्हणजे द्यामाया.

5. धडधाकट या जोडशब्दाचा अर्थ कोणता?




धडधाकट म्हणजे सुदृढ, निरोगी, धष्टपुष्ट. प्रयत्न व धडपड म्हणजे धडपड, गोंधळ व दंगा म्हणजे धांगडधिंगा आणि फसवणूक म्हणजे दगाफटका.

6. दगाफटका या जोडशब्दाचा अर्थ कोणता?




दगाफटका म्हणजे फसवणूक, दगा, विश्वासघात. दिलासा व धीर म्हणजे दमदिलासा, दिवे व प्रकाश म्हणजे दिवाबत्ती आणि पक्ष बदलणारा म्हणजे दलबदलू.

7. तडकाफडकी या जोडशब्दाचा अर्थ कोणता?




तडकाफडकी म्हणजे लगेच, तातडीने, झटपट. वरवरचे म्हणजे थातुरमातुर, स्थिरता व थारा म्हणजे थीर थावर आणि थोडाफार म्हणजे थोडा बहुत.

8. ठावठिकाणा या जोडशब्दाचा अर्थ कोणता?




ठावठिकाणा म्हणजे पत्ता, ठिकाण, माहिती. हस्तक्षेप म्हणजे ढवळाढवळ, टाळाटाळ म्हणजे टंगळमंगळ आणि नाचगाण्याचा गोंधळ म्हणजे थयथयाट.

9. द्यामाया या जोडशब्दाचा अर्थ कोणता?




द्यामाया म्हणजे दया, माया, करुणा. धान्य व दाणे म्हणजे दाणागोटा, वैभव व ऐश्वर्य म्हणजे थाटमाट आणि मेळ व जुळवणी म्हणजे ताळमेळ.

10. जोडशब्दात दोन शब्द कसे असतात?




जोडशब्दातील दोन शब्द सारख्या अर्थाचे, विरुद्ध अर्थाचे किंवा ध्वनीत मिळतेजुळते असू शकतात. ते नेहमी विरुद्ध अर्थाचे किंवा नेहमी समानार्थीच असतात असे नाही, आणि एकाच अक्षराने सुरू होणे हेही बंधन नाही.

You might also like
Leave A Reply

Your email address will not be published.