23 नोव्हेंबर 2026 चालू घडामोडी – Current Affairs

23 नोव्हेंबर 2026 चालू घडामोडी – Current Affairs

Table of Contents

Read today’s 23 November 2026 current affairs in Marathi (Chalu Ghadamodi) – daily current affairs for MPSC, UPSC, SSC, Banking, Railway, Police Bharti, Talathi and other competitive exams, covering Maharashtra current affairs, national, international, economy and environment news in simple Marathi, with exam points and MCQs for quick revision.

चालू घडामोडी (23 नोव्हेंबर 2026)

आजच्या दिवसातील MPSC, UPSC, SSC, बँकिंग, रेल्वे, पोलीस भरती, तलाठी, राज्यसेवा, संयुक्त गट ब/क आणि इतर स्पर्धा परीक्षांसाठी महत्त्वाच्या 10 बातम्या – महाराष्ट्र, राष्ट्रीय, आंतरराष्ट्रीय, अर्थव्यवस्था आणि पर्यावरण – एकाच पोस्टमध्ये.

23 November 2026 Current Affairs in Marathi

📅 23 नोव्हेंबर 2026 – सोमवार

आजच्या बातम्या एका नजरेत

  1. COP31 हवामान परिषद कोसळली (COP31 Climate Summit) – जीवाश्म इंधनावरून एकमत होऊ शकले नाही.
  2. भारत-EU मुक्त व्यापार करारावर 16 डिसेंबर रोजी स्वाक्षरीची शक्यता (India-EU FTA) – 93% भारतीय निर्यातीला शुल्कमुक्त प्रवेश.
  3. नेपाळचे पंतप्रधान बालेन्द्र शाह दिल्लीत (Nepal PM Visit) – 23 नोव्हेंबर रोजी मोदींशी चर्चा.
  4. NCS ONE पोर्टल सुरू (NCS ONE Portal) – ई-श्रम लिव्हलीहूड प्रोफाइल व 8 करिअर लाउंज.
  5. SCO सभ्यता संवाद मंच संपन्न (SCO Civilisational Dialogue Forum) – इंद्रप्रस्थ कम्युनिके जारी.
  6. महाराष्ट्र: ₹2 लाखांपेक्षा जास्त रोख मालमत्ता व्यवहार आयकर विभागाला कळवणार (Property Cash Transactions).
  7. महाराष्ट्र: 3,832 अंगणवाड्या स्मार्ट होणार (Smart Anganwadis) – ई-लर्निंग व आधुनिक सुविधा.
  8. महाराष्ट्र: दुष्काळात कालवे व धरणांलगतचा चारा सरकार खरेदी करणार (Drought Fodder Procurement).
  9. उल्हासनगर पुनर्विकास (Ulhasnagar Redevelopment) – सिंधी समुदायाला जमिनीचे मालकी हक्क.
  10. तामिळनाडूची सर्वोच्च न्यायालयात पुनरावलोकन याचिका (Thirupparankundram Review) – दीपस्तंभ आदेशाविरोधात.

1. COP31 हवामान परिषद कोसळली (COP31 Climate Summit) – जीवाश्म इंधनावरून करार होऊ शकला नाही

  • तुर्कीतील अंटाल्या येथे झालेली संयुक्त राष्ट्रांची COP31 हवामान परिषद 22 नोव्हेंबर रोजी कोणताही सर्वसमावेशक करार न होता संपली. जीवाश्म इंधन (Fossil Fuels) पासून दूर जाण्याचा उल्लेख अंतिम मसुद्यात नसल्याने युरोपीय संघासह (European Union) अनेक देशांनी तो फेटाळला.
  • परिषद शुक्रवारी संपायची होती, पण वाटाघाटी तब्बल 44 तास ओव्हरटाइम चालल्या. COP31 चे अध्यक्ष मुरात कुरुम यांनी अंतिम बैठकीत एकमत नसल्याचे मान्य केले आणि ‘अंटाल्या करार’ (Antalya Pact) स्वीकारला गेला नाही. 2009 मधील कोपनहेगन परिषदेनंतर कोसळलेली ही पहिली मोठी हवामान परिषद ठरली आणि ही आतापर्यंतची सर्वांत दीर्घ COP परिषद ठरली.
  • पहिल्या मसुद्यात जीवाश्म इंधनापासून ‘तात्काळ दूर जाण्याचे’ आवाहन होते, पण तेल उत्पादक देशांच्या विरोधामुळे पुढील मसुद्यांतून तो उल्लेख पूर्णपणे काढून टाकण्यात आला. 100 हून अधिक देशांनी तो उल्लेख कायम ठेवण्याची मागणी केली होती. 90 हून अधिक देशांनी अर्थव्यवस्थांचे विद्युतीकरण वाढवण्याची प्रतिज्ञा केली, ही परिषदेतील एक सकारात्मक बाब मानली जाते.

📌 परीक्षेसाठी महत्त्वाचे: COP म्हणजे Conference of the Parties; ही संयुक्त राष्ट्रांच्या हवामान बदलावरील आराखडा कराराची (UNFCCC) वार्षिक परिषद आहे. COP31 चे सह-अध्यक्षपद तुर्की आणि ऑस्ट्रेलियाकडे होते. 2015 च्या पॅरिस करारात (Paris Agreement) तापमानवाढ 1.5 अंश सेल्सिअसपर्यंत मर्यादित ठेवण्याचे उद्दिष्ट आहे.

2. भारत-EU मुक्त व्यापार करारावर 16 डिसेंबर रोजी स्वाक्षरी होण्याची शक्यता (India-EU FTA)

  • भारत आणि 27 देशांच्या युरोपीय संघादरम्यान (European Union) बहुप्रतिक्षित मुक्त व्यापार करारावर (FTA – Free Trade Agreement) 16 डिसेंबर 2026 रोजी ब्रसेल्समध्ये स्वाक्षरी होण्याची शक्यता आहे, असे एका अधिकाऱ्याने 22 नोव्हेंबर रोजी सांगितले. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या ब्रसेल्स दौऱ्यादरम्यान हा करार होईल.
  • दोन्ही बाजूंनी 27 जानेवारी 2026 रोजी वाटाघाटी पूर्ण केल्या होत्या. युरोपीय आयोगाने कराराचा अंतिम कायदेशीर मजकूर आणि शुल्क याद्या युरोपीय परिषदेकडे (European Council) मंजुरीसाठी सादर केल्या आहेत.
  • ‘सर्व करारांची जननी’ (Mother of All Deals) म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या या करारानुसार भारतीय निर्यातीपैकी 93% मालाला युरोपीय बाजारात शुल्कमुक्त प्रवेश मिळेल. युरोपीय संघ आपल्या 90% पेक्षा जास्त शुल्क रेषांवरील (Tariff Lines) शुल्क काढून टाकेल, तर भारत 86% शुल्क रेषांवरील शुल्क हटवेल. स्वाक्षरीनंतर युरोपीय संसदेची मंजुरी आणि भारतातील देशांतर्गत मान्यता आवश्यक असून, करार 2027 च्या सुरुवातीला लागू होईल.

📌 परीक्षेसाठी महत्त्वाचे: FTA म्हणजे Free Trade Agreement; युरोपीय संघात 27 सदस्य देश आहेत आणि त्याचे मुख्यालय ब्रसेल्स (बेल्जियम) येथे आहे. भारत आणि EU मिळून जगाच्या GDP च्या सुमारे 25% वाटा उचलतात आणि दोघांमधील व्यापार जगातील एकूण व्यापाराच्या सुमारे एक तृतीयांश आहे.

3. नेपाळचे पंतप्रधान बालेन्द्र शाह भारत दौऱ्यावर (Nepal PM Visit) – मोदींशी सोमवारी चर्चा

  • नेपाळचे पंतप्रधान बालेन्द्र शाह (Balendra Shah) 22 नोव्हेंबर रोजी दुपारी नवी दिल्लीत दाखल झाले. मार्च 2026 मध्ये पंतप्रधान झाल्यानंतरचा हा त्यांचा भारतातील पहिला अधिकृत दौरा असून, ते दोन दिवसांच्या राजकीय दौऱ्यावर (State Visit) आले आहेत.
  • 23 नोव्हेंबर रोजी राष्ट्रपती भवनात त्यांचे औपचारिक स्वागत होईल आणि त्यानंतर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्याशी हैदराबाद हाऊस येथे शिष्टमंडळस्तरीय चर्चा होईल. दोन्ही नेते धारचूला पूल, उत्तराखंड-नेपाळ सीमेवरील बनबसा भू-बंदर आणि जनकपूर-गोरखपूर रेल्वे जोडणीचे उद्घाटन करतील, अशी अपेक्षा आहे.
  • विकास भागीदारी, ऊर्जा, जलविद्युत, रेल्वे, संपर्क, हवामान बदल आणि तंत्रज्ञान या क्षेत्रांत करार होण्याची शक्यता आहे. नेपाळने सुमारे $2 अब्जच्या आर्थिक पॅकेजची मागणी केल्याचे सूत्रांचे म्हणणे आहे. गोरखा भरती (Gorkha Recruitment) आणि लिपुलेख-कालापानी सीमावाद हे प्रलंबित मुद्देही चर्चेत येण्याची शक्यता आहे.
  • रॅपर आणि काठमांडूचे माजी महापौर असलेले शाह सप्टेंबर 2025 च्या Gen Z उठावानंतर स्थापन झालेल्या अंतरिम सरकारच्या जागी मार्च 2026 मध्ये पंतप्रधान झाले. त्यांच्यासोबत मंत्री आणि वरिष्ठ अधिकाऱ्यांचे शिष्टमंडळ आले असून, परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांनी रविवारी संध्याकाळी त्यांची भेट घेतली.

📌 परीक्षेसाठी महत्त्वाचे: नेपाळचे पंतप्रधान परंपरेने पहिला अधिकृत परदेश दौरा भारतात करतात. भारत-नेपाळदरम्यान 1950 चा शांतता आणि मैत्रीचा करार असून, दोन्ही देशांमध्ये खुली सीमा आहे. नेपाळची राजधानी काठमांडू असून, तेथील चलन नेपाळी रुपया आहे.

4. NCS ONE पोर्टल आणि ई-श्रम लिव्हलीहूड प्रोफाइल सुरू (NCS ONE Portal) – रोजगारासाठी नवे डिजिटल व्यासपीठ

  • केंद्रीय कामगार व रोजगार मंत्री मनसुख मांडविया यांनी 22 नोव्हेंबर रोजी गांधीनगर येथे झालेल्या दोन दिवसीय चिंतन शिबिराच्या (Chintan Shivir) दुसऱ्या दिवशी राष्ट्रीय करिअर सेवा (NCS – National Career Service) ONE पोर्टल सुरू केले. 21-22 नोव्हेंबरदरम्यान राज्ये व केंद्रशासित प्रदेशांच्या कामगार मंत्र्यांचे हे शिबिर झाले.
  • NCS ONE पोर्टल नोकरी शोधणाऱ्यांचे अॅप, नियोक्त्यांचे अॅप, राज्य रोजगार पोर्टल, खासगी नोकरी व्यासपीठे आणि शैक्षणिक संस्था यांना जोडते. त्यात व्हॉइस बॉट, चॅट बॉट आणि व्यवसायातील तुटवडा मोजणारा ऑक्युपेशनल शॉर्टेज इंडेक्स (OSI – Occupational Shortage Index) ही नवी वैशिष्ट्ये आहेत.
  • याशिवाय ई-श्रम लिव्हलीहूड प्रोफाइल मॉड्यूल सुरू करण्यात आले. त्यात कामगारांच्या उपजीविकेची माहिती पाच मूलभूत सामाजिक सुरक्षा संरक्षणांसह (पंच सुरक्षा – Panch Suraksha) नोंदवली जाईल – अन्न सुरक्षा, आरोग्य संरक्षण, जीवन विमा, अपघात व अपंगत्व संरक्षण आणि निवृत्तिवेतन सुरक्षा.
  • मंत्र्यांनी जयपूर, लुधियाना, भुवनेश्वर, कानपूर, बंगळुरू, वाराणसी, हैदराबाद आणि गुवाहाटी येथील आठ करिअर लाउंजचे (Career Lounges) ऑनलाइन उद्घाटन केले. रोजगार कार्यालये, विद्यापीठे व शैक्षणिक संस्थांमध्ये, विशेषतः टियर-2 व टियर-3 शहरांत, अशी एकूण 200 केंद्रे उभारण्याचे उद्दिष्ट आहे. हे शिबिर चार श्रम संहिता (Labour Codes) 21 नोव्हेंबर 2025 रोजी लागू झाल्याला एक वर्ष पूर्ण झाल्याच्या निमित्ताने झाले.

📌 परीक्षेसाठी महत्त्वाचे: NCS म्हणजे National Career Service; ई-श्रम पोर्टलवर असंघटित कामगारांची नोंदणी होते. 2020 मध्ये चार श्रम संहिता करण्यात आल्या – वेतन संहिता, औद्योगिक संबंध संहिता, सामाजिक सुरक्षा संहिता आणि व्यावसायिक सुरक्षा, आरोग्य व कामकाजी स्थिती संहिता.

5. पहिले SCO सभ्यता संवाद मंच नवी दिल्लीत संपन्न (SCO Civilisational Dialogue Forum) – इंद्रप्रस्थ कम्युनिके जारी

  • भारतात प्रथमच आयोजित करण्यात आलेला SCO सभ्यता संवाद मंच (SCO Civilisational Dialogue Forum) 22 नोव्हेंबर रोजी नवी दिल्लीत संपन्न झाला. सांस्कृतिक मंत्रालय आणि परराष्ट्र मंत्रालयाने इंदिरा गांधी राष्ट्रीय कला केंद्राच्या (IGNCA) सहकार्याने 20 ते 22 नोव्हेंबरदरम्यान पुराना किल्ला येथे हा मंच आयोजित केला होता.
  • पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 20 नोव्हेंबर रोजी या मंचाचे उद्घाटन केले होते. भाषा, साहित्य, लिपी व हस्तलिखित परंपरा आणि मठ परंपरा या विषयांवर शेवटच्या दिवशी चर्चा झाली. चर्चेच्या निष्कर्षांचा समावेश असलेले ‘इंद्रप्रस्थ कम्युनिके’ (Indraprastha Communique) जारी करण्यात आले.
  • या मंचानिमित्त पाकिस्तानचे पर्यावरण व हवामान बदल मंत्री मुसादिक मलिक दिल्लीत आले. 2023 नंतर भारतात आलेले ते पहिले वरिष्ठ पाकिस्तानी अधिकारी आहेत. पुढील वर्षी पाकिस्तानात होणाऱ्या SCO शिखर परिषदेसाठी (SCO Summit) हा दौरा संधीची खिडकी उघडणारा मानला जात आहे.

📌 परीक्षेसाठी महत्त्वाचे: SCO म्हणजे Shanghai Cooperation Organisation; भारत 2017 मध्ये त्याचा पूर्ण सदस्य झाला. SCO चे सचिवालय बीजिंग येथे असून, त्यात भारत, चीन, रशिया, पाकिस्तान, कझाकस्तान, किर्गिस्तान, ताजिकिस्तान, उझबेकिस्तान, इराण आणि बेलारूस हे सदस्य आहेत.

6. महाराष्ट्र: मालमत्ता व्यवहारातील ₹2 लाखांपेक्षा जास्त रोख रक्कम थेट आयकर विभागाला कळवणार (Property Cash Transactions)

  • महाराष्ट्र सरकारने मालमत्ता नोंदणीतील ₹2 लाख किंवा त्यापेक्षा जास्त रोख रकमेच्या व्यवहारांची माहिती थेट आयकर विभागाला (Income Tax Department) देण्याचा निर्णय घेतला आहे. महसूल मंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे यांनी याबाबत नोंदणी व मुद्रांक महानिरीक्षकांना (Inspector General of Registration and Stamps) निर्देश दिले आहेत.
  • नव्या व्यवस्थेत दस्तऐवज नोंदणीच्या वेळी रोख व धनादेशाद्वारे (Cheque) दिलेल्या रकमेची स्वतंत्र नोंद केली जाईल. उपनिबंधक कार्यालयांना दर महिन्याच्या 5 तारखेपर्यंत आर्थिक व्यवहारांचे विवरण (SFT – Statement of Financial Transactions) आयकर विभागाला पाठवावे लागेल. एकाच व्यवहारात अनेक खरेदीदार किंवा विक्रेते असल्यास प्रत्येकाची स्वतंत्र आर्थिक माहिती नोंदवली जाईल.
  • नागपूर, नाशिक आणि पुणे येथील नोंदणी कार्यालयांत ₹30-50 लाखांच्या व्यवहारांची माहिती तीन ते सहा महिने उशिरा पोहोचल्याची प्रकरणे समोर आल्यानंतर हा निर्णय घेण्यात आला. नोंदणी विभागाकडून वर्षाला सुमारे ₹75,000 कोटींचे व्यवहार हाताळले जातात. ‘आय-सरीता’ (I-Sarita) नोंदणी प्रणालीत यासाठी बदल केले जात आहेत.

📌 परीक्षेसाठी महत्त्वाचे: SFT म्हणजे Statement of Financial Transactions; आयकर कायद्याच्या कलम 269ST नुसार विशिष्ट परिस्थितीत ₹2 लाख किंवा त्यापेक्षा जास्त रोख रक्कम स्वीकारण्यास मनाई आहे. सर्वोच्च न्यायालयाने 16 एप्रिल 2025 रोजी उपनिबंधकांना अशी माहिती आयकर विभागाला देण्याचे निर्देश दिले होते.

7. महाराष्ट्र: 3,832 अंगणवाड्या ‘स्मार्ट अंगणवाडी’ होणार (Smart Anganwadis)

  • महाराष्ट्रातील 3,832 अंगणवाडी केंद्रांचे ‘स्मार्ट अंगणवाडी’ मध्ये रूपांतर करण्यात येणार असून, त्यांना ई-लर्निंग साधने (E-learning Tools), पर्जन्यजल संचयन यंत्रणा (Rainwater Harvesting) आणि आधुनिक स्वयंपाकघरे मिळतील, अशी माहिती महिला व बालविकास मंत्री अदिती तटकरे यांनी 22 नोव्हेंबर रोजी दिली.
  • शासकीय जमिनीवर असलेल्या आणि वीज जोडणी असलेल्या अंगणवाड्यांचा या उपक्रमात समावेश होईल. निवडलेल्या केंद्रांना ई-लर्निंगसाठी हार्डवेअर व सॉफ्टवेअर, पाणी शुद्धीकरण यंत्रे, हात धुण्याचे बेसिन आणि स्वच्छ भारत किट दिले जातील.
  • अंगणवाड्या 0-6 वर्षे वयोगटातील मुलांना तसेच गरोदर व स्तनदा मातांना सेवा देतात. मुलांसाठी सुरक्षित व बालस्नेही शिक्षण वातावरण निर्माण करणे हा या उपक्रमाचा उद्देश आहे. मात्र, अंमलबजावणीचे वेळापत्रक, जिल्हानिहाय वाटप किंवा या उपक्रमासाठीची एकूण निधी तरतूद अद्याप जाहीर झालेली नाही.

📌 परीक्षेसाठी महत्त्वाचे: ICDS म्हणजे Integrated Child Development Services; ही योजना 1975 मध्ये सुरू झाली. अंगणवाडी ही ग्रामीण बालविकासाची मूलभूत संस्था असून, तिच्यामार्फत पूरक पोषण आहार, लसीकरण व पूर्व प्राथमिक शिक्षण दिले जाते.

8. महाराष्ट्र: दुष्काळात कालवे व धरणांलगत पिकवलेला चारा सरकार खरेदी करणार (Drought Fodder Procurement)

  • दुष्काळाच्या पार्श्वभूमीवर जनावरांच्या चाऱ्याची टंचाई दूर करण्यासाठी कालवे व धरणांलगत शेतकऱ्यांनी पिकवलेला चारा महाराष्ट्र सरकार खरेदी करणार आहे, असे उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा पवार यांनी 22 नोव्हेंबर रोजी पुण्यात सांगितले. चारा पिकांसाठी शेतकऱ्यांना बियाणेही देण्यात आले आहे.
  • राज्यातील 358 पैकी 310 तालुके दुष्काळग्रस्त जाहीर करण्यात आले आहेत. नांदेड जिल्ह्यात 31 ऑक्टोबरपर्यंत सरासरीच्या केवळ 66.9% पाऊस झाला असून, पिण्याच्या पाण्यासाठी टँकर मंजूर करण्याचे आणि प्रत्येक तालुक्यात वरिष्ठ अधिकाऱ्यांची नोडल अधिकारी म्हणून नियुक्ती करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.
  • पवार यांनी बालेवाडी येथील शिवछत्रपती क्रीडा संकुलाचीही पाहणी केली. तेथे खेळाडूंच्या कामगिरीचे मोजमाप करणारी आधुनिक प्रयोगशाळा आणि वसतिगृहांची उभारणी सुरू असून, खेळाडूंची तंदुरुस्ती तपासण्यासाठी नव्या यंत्रणा बसवण्यात येत आहेत.

📌 परीक्षेसाठी महत्त्वाचे: महाराष्ट्रात दुष्काळ जाहीर करण्याचे निकष पर्जन्यमान, पीक स्थिती व पाण्याची उपलब्धता यावर आधारित असतात. रोजगार हमी योजनेंतर्गत (Employment Guarantee Scheme) दुष्काळकाळात ग्रामीण भागात उन्हाळी कामे दिली जातात.

9. उल्हासनगरचा नियोजित शहर म्हणून पुनर्विकास, सिंधी समुदायाला मालकी हक्क (Ulhasnagar Redevelopment)

  • मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी 22 नोव्हेंबर रोजी उल्हासनगरचा नियोजित शहर म्हणून पुनर्विकास करण्याची घोषणा केली. चांदीबाई हिमथमल मानसुखानी (CHM) महाविद्यालयाच्या नव्या इमारतीच्या उद्घाटनप्रसंगी ते बोलत होते.
  • अनधिकृत घरांचे नियमन (Regularisation) आणि क्लस्टर विकास योजनेची (Cluster Development) अंमलबजावणी यावर भर देऊन शहराचा सर्वांगीण विकास आराखडा तयार केला जाईल. उल्हासनगर एकेकाळी पहिल्या नियोजित शहरांपैकी एक मानले जात होते, असे मुख्यमंत्री म्हणाले.
  • सिंधी समुदायाला जमिनीचे मालकी हक्क देऊन त्यांच्या जमिनी फ्रीहोल्ड (Freehold) करण्याचा निर्णय सरकारने घेतला आहे. ही प्रक्रिया नागपुरात सुरू झाली असून, लवकरच उल्हासनगरातही ती राबवली जाईल. उल्हासनगर थर्ड मुंबई (Third Mumbai) विकास आराखड्यात समाविष्ट असून, मेट्रो जोडणी, सिमेंट-काँक्रिट रस्ते आणि पिण्याच्या पाण्याच्या योजनेला मंजुरी देण्यात आली आहे.

📌 परीक्षेसाठी महत्त्वाचे: उल्हासनगर हे ठाणे जिल्ह्यातील शहर असून, फाळणीनंतर सिंधी निर्वासितांसाठी वसवण्यात आले होते. 2018 मध्ये मेट्रो जोडणीचे आश्वासन देण्यात आले होते; फडणवीस यांनी ही सेवा लवकरच सुरू होईल, असे सांगितले.

10. तामिळनाडू सरकारची तिरुप्परंकुंद्रम आदेशाविरोधात सर्वोच्च न्यायालयात पुनरावलोकन याचिका (Thirupparankundram Review)

  • तामिळनाडू सरकारने 22 नोव्हेंबर रोजी सर्वोच्च न्यायालयात (Supreme Court) पुनरावलोकन याचिका (Review Petition) दाखल केली. 24 नोव्हेंबर रोजी कार्तिगई दीपम दिवशी तिरुप्परंकुंद्रम टेकडीवरील दीपस्तंभावर (Deepathoon) पारंपरिक दिवा लावण्यास एकवेळची परवानगी देणाऱ्या 20 नोव्हेंबरच्या आदेशाविरोधात ही याचिका आहे.
  • हिंदू धार्मिक व धर्मादाय विभागाच्या (HR&CE) आयुक्तांनी ही याचिका दाखल केली आहे. न्यायमूर्ती अरविंद कुमार आणि विपुल पंचोली यांच्या खंडपीठाने केवळ देवस्थानमधील अधिकृत व्यक्ती आणि शासकीय अधिकाऱ्यांनाच दिवा लावण्याची परवानगी दिली होती आणि ही परवानगी पुढील वर्षांसाठी पूर्वदृष्टांत (Precedent) ठरणार नाही, असे स्पष्ट केले होते.
  • पुनरावलोकन हा दुर्मीळ उपाय असून, निर्णयात उघड चूक असल्याचे सिद्ध करावे लागते. या प्रकरणाची सविस्तर सुनावणी जानेवारी 2027 मध्ये होणार आहे. तिरुप्परंकुंद्रम टेकडीवरील दीपस्तंभ हा दर्ग्याजवळ असल्याने त्याच्या मालकीवरून वाद सुरू आहे.

📌 परीक्षेसाठी महत्त्वाचे: पुनरावलोकन याचिका ही संविधानाच्या कलम 137 अंतर्गत सर्वोच्च न्यायालयात दाखल केली जाते. कार्तिगई दीपम हा तामिळनाडूतील प्रमुख सण असून, तिरुप्परंकुंद्रम येथील अरुलमिगु सुब्रमण्यस्वामी मंदिर प्रसिद्ध आहे.

दिनविशेष : 23 नोव्हेंबर

  • सन 1863 – अमेरिकन गृहयुद्धातील (American Civil War) चॅटानूगाची लढाई 23 नोव्हेंबर 1863 रोजी सुरू झाली. ही त्या युद्धातील एक महत्त्वाची लढाई मानली जाते.
  • सन 1924 – खगोलशास्त्रज्ञ एडविन हबल (Edwin Hubble) यांचा अँड्रोमेडा ही आपल्या आकाशगंगेबाहेरील वेगळी आकाशगंगा असल्याचा शोध न्यूयॉर्क टाइम्समध्ये प्रसिद्ध झाला. यामुळे विश्व आपल्या आकाशगंगेपेक्षा खूप मोठे असल्याचे सिद्ध झाले.
  • सन 1936 – ‘लाइफ’ (LIFE) मासिकाचा पहिला अंक 23 नोव्हेंबर 1936 रोजी प्रकाशित झाला. छायाचित्र-पत्रकारितेसाठी प्रसिद्ध असलेले हे मासिक जगातील सर्वांत लोकप्रिय मासिकांपैकी एक ठरले.
  • सन 1946 – फ्रेंच नौदलाने व्हिएतनाममधील हैफोंग बंदरावर गोळीबार केला. हजारो नागरिकांचा मृत्यू झालेल्या या घटनेतून पहिले इंडोचायना युद्ध भडकले.
  • सन 1963 – ब्रिटिश विज्ञान-कथा मालिका ‘डॉक्टर हू’ (Doctor Who) चा पहिला भाग 23 नोव्हेंबर 1963 रोजी प्रसारित झाला. ही जगातील सर्वांत दीर्घकाळ चालणाऱ्या दूरचित्रवाणी मालिकांपैकी एक आहे.
  • सन 1971 – चीनच्या पीपल्स रिपब्लिकचे (People’s Republic of China) प्रतिनिधी प्रथमच संयुक्त राष्ट्रांत (United Nations) सहभागी झाले.
  • सन 1980 – इटलीतील इर्पिनिया भूकंपात 2,483 लोकांचा मृत्यू झाला. दक्षिण इटलीला हादरवणारा हा भूकंप त्या देशातील सर्वांत भीषण नैसर्गिक आपत्तींपैकी एक मानला जातो.
  • सन 1992 – जगातील पहिला स्मार्टफोन (Smartphone), IBM Simon, 23 नोव्हेंबर 1992 रोजी लास व्हेगास येथील COMDEX प्रदर्शनात सादर करण्यात आला.
  • सन 2005 – 23 नोव्हेंबर 2005 रोजी जाहीर झालेल्या निकालानुसार एलन जॉन्सन सरलीफ (Ellen Johnson Sirleaf) लायबेरियाच्या अध्यक्षपदी निवडून आल्या. आफ्रिकेतील देशाच्या अध्यक्षपदी निवडून येणाऱ्या त्या पहिल्या महिला ठरल्या.
  • जन्म – सन 1930 – प्रसिद्ध पार्श्वगायिका गीता दत्त (Geeta Dutt) यांचा जन्म 23 नोव्हेंबर 1930 रोजी झाला. गुरु दत्त यांच्या ‘प्यासा’ सारख्या चित्रपटांतील त्यांची गाणी आजही लोकप्रिय आहेत.
  • जन्म – सन 1914 – हिंदी-उर्दू कथाकार कृष्ण चंदर (Krishna Chander) यांचा जन्म 23 नोव्हेंबर 1914 रोजी झाला. त्यांना 1969 मध्ये पद्मभूषण पुरस्कार मिळाला.
  • जन्म – सन 1887 – ‘फ्रँकेनस्टाइन’ (Frankenstein) चित्रपटातील राक्षसाच्या भूमिकेसाठी प्रसिद्ध असलेले अभिनेते बोरिस कार्लॉफ (Boris Karloff) यांचा जन्म 23 नोव्हेंबर 1887 रोजी झाला.
  • निधन – सन 1937 – भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ आणि वनस्पतिशास्त्रज्ञ जगदीशचंद्र बोस (Jagdish Chandra Bose) यांचे 23 नोव्हेंबर 1937 रोजी निधन झाले. वनस्पतींनाही जीव असतो, हे त्यांनी प्रयोगांतून सिद्ध केले.
  • निधन – सन 1990 – ‘चार्ली अँड द चॉकलेट फॅक्टरी’ (Charlie and the Chocolate Factory) आणि ‘मटिल्डा’ (Matilda) चे लेखक रोल्ड डाहल (Roald Dahl) यांचे 23 नोव्हेंबर 1990 रोजी निधन झाले.
  • निधन – सन 2020 – आसामचे माजी मुख्यमंत्री तरुण गोगोई (Tarun Gogoi) यांचे 23 नोव्हेंबर 2020 रोजी निधन झाले.
  • फिबोनाची दिवस (Fibonacci Day) – 23 नोव्हेंबर हा 1, 1, 2, 3 या फिबोनाची क्रमातील अंकांमुळे फिबोनाची दिवस म्हणून साजरा केला जातो.

आजची सराव प्रश्नमंजुषा (MCQs) – 23 November 2026 Current Affairs in Marathi

बातम्या वाचून झाली? आता स्वतःची चाचणी घ्या – पर्यायावर क्लिक करा, बरोबर की चूक लगेच कळेल आणि स्पष्टीकरणही दिसेल. उत्तरे खाली लपवलेली नाहीत, ती प्रत्येक प्रश्नानंतरच मिळतात.

तुमची प्रगती: 0 / 5 प्रश्न सोडवले – 0 बरोबर

प्रश्न 1. COP31 हवामान परिषद कोठे झाली?




स्पष्टीकरण: b) अंटाल्या, तुर्की – COP31 परिषद तुर्कीतील अंटाल्या येथे झाली. अंतिम मसुद्यात जीवाश्म इंधनाचा उल्लेख नसल्याने युरोपीय संघासह अनेक देशांनी तो फेटाळला आणि कोणताही करार होऊ शकला नाही.

प्रश्न 2. भारत-EU मुक्त व्यापार करारावर स्वाक्षरी कधी होण्याची शक्यता आहे?




स्पष्टीकरण: d) 16 डिसेंबर 2026 – या करारावर 16 डिसेंबर 2026 रोजी ब्रसेल्समध्ये पंतप्रधान मोदींच्या दौऱ्यादरम्यान स्वाक्षरी होण्याची शक्यता आहे. दोन्ही बाजूंनी वाटाघाटी 27 जानेवारी 2026 रोजी पूर्ण केल्या होत्या.

प्रश्न 3. NCS ONE पोर्टल कोणी सुरू केले?




स्पष्टीकरण: b) मनसुख मांडविया – केंद्रीय कामगार मंत्री मनसुख मांडविया यांनी 22 नोव्हेंबर रोजी गांधीनगर येथील चिंतन शिबिरात NCS ONE पोर्टल, ई-श्रम लिव्हलीहूड प्रोफाइल मॉड्यूल आणि 8 करिअर लाउंज सुरू केले.

प्रश्न 4. नेपाळचे पंतप्रधान बालेन्द्र शाह नवी दिल्लीत कधी दाखल झाले?




स्पष्टीकरण: c) 22 नोव्हेंबर 2026 – बालेन्द्र शाह 22 नोव्हेंबर रोजी नवी दिल्लीत दाखल झाले. 23 नोव्हेंबर रोजी त्यांची पंतप्रधान मोदींशी चर्चा होणार असून, त्यानंतर अनेक करारांवर स्वाक्षऱ्या होण्याची अपेक्षा आहे.

प्रश्न 5. महाराष्ट्रात किती अंगणवाड्या ‘स्मार्ट अंगणवाडी’ होणार आहेत?




स्पष्टीकरण: b) 3,832 – राज्यातील 3,832 अंगणवाड्यांना ई-लर्निंग साधने, पर्जन्यजल संचयन यंत्रणा आणि आधुनिक स्वयंपाकघरे मिळणार आहेत, असे महिला व बालविकास मंत्री अदिती तटकरे यांनी 22 नोव्हेंबर रोजी सांगितले.

तुमचा निकाल

Also Read: 22 नोव्हेंबर 2026 चालू घडामोडी – Current Affairs, MPSC Group C Bharti 2026

मागील / पुढील चालू घडामोडी
← मागील दिवस: 22 नोव्हेंबर 2026 चालू घडामोडी

स्रोत: The Hindu (Top news of the day, 22 Nov 2026), Press Information Bureau, Press Trust of India, Business Standard, Moneycontrol, Free Press Journal, The Times of India, CNN, Al Jazeera. प्रत्येक बातमी किमान दोन स्रोतांशी तपासून घेतली आहे; अंदाज किंवा अपुष्ट आकडे देण्यात आलेले नाहीत.
You might also like
Leave A Reply

Your email address will not be published.