19 नोव्हेंबर 2026 चालू घडामोडी – Current Affairs
19 नोव्हेंबर 2026 चालू घडामोडी – Current Affairs
Table of Contents
Read today’s 19 November 2026 current affairs in Marathi (Chalu Ghadamodi) — daily current affairs for MPSC, UPSC, SSC, Banking, Railway, Police Bharti, Talathi and other competitive exams, covering Maharashtra current affairs, national, international, economy and defence news in simple Marathi, with exam points and MCQs for quick revision.
चालू घडामोडी (19 नोव्हेंबर 2026)
आजच्या दिवसातील MPSC, UPSC, SSC, बँकिंग, रेल्वे, पोलीस भरती, तलाठी, राज्यसेवा, संयुक्त गट ब/क आणि इतर स्पर्धा परीक्षांसाठी महत्त्वाच्या 10 बातम्या — महाराष्ट्र, राष्ट्रीय, आंतरराष्ट्रीय, अर्थव्यवस्था आणि संरक्षण — एकाच पोस्टमध्ये.

📅 19 नोव्हेंबर 2026 — गुरुवार
आजच्या बातम्या एका नजरेत
- चक्रीवादळ ‘अक्वान’ (Cyclone Akvan) — ओडिशात सुमारे 50,000 लोकांचे स्थलांतर; 20 नोव्हेंबर रोजी नरसापूर-पुरी दरम्यान किनारा ओलांडण्याचा अंदाज.
- अमेरिका-चीन-रशिया त्रिपक्षीय शिखर परिषद (Trilateral Summit) — आज शेन्झेन येथे.
- जनगणना 2027 (Census 2027) — ‘इतर’ धर्मांची यादी आता predictive text स्वरूपात, 76 नोंदी.
- भारत-कॅनडा संरक्षण कराराची शक्यता — पंतप्रधानांच्या डिसेंबर दौऱ्यात.
- महाराष्ट्र: ओबीसी कल्याणासाठी ₹6,840 कोटींची शिफारस; VJNT साठी जानेवारी 2027 मध्ये 500 शिबिरे.
- दादर स्थानकाचे ‘चैत्यभूमी’ (Chaityabhoomi) नामकरण — तत्त्वतः मान्यता.
- NIA दहशतवादविरोधी परिषद (Anti-Terror Conference) — नवी दिल्ली, विषय ‘सीमापार दहशतवाद’.
- FICCI वार्षिक अधिवेशन — ‘भारत 2047’, पंतप्रधान आज उद्घाटन करणार.
- सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांचा नफा ₹1,09,540 कोटी — पहिल्या सहामाहीत 16.9% वाढ.
- बराक क्षेपणास्त्र प्रणालीसाठी (Barak Missile System) ₹1,976.40 कोटींचा करार.
1. चक्रीवादळ ‘अक्वान’ (Cyclone Akvan) — ओडिशात सुमारे 50,000 लोकांचे स्थलांतर
- बंगालच्या उपसागरातील तीव्र चक्रीवादळ ‘अक्वान’ उत्तर-वायव्य दिशेने सरकत असून, 20 नोव्हेंबर रोजी दुपारी नरसापूर (आंध्र प्रदेश) आणि पुरी (ओडिशा) दरम्यान, गोपालपूरजवळ किनारा ओलांडण्याची शक्यता आहे.
- भारतीय हवामान विभागाच्या (IMD — India Meteorological Department) अंदाजानुसार, किनारा ओलांडताना वाऱ्याचा वेग ताशी 90–100 किमी राहील, तर झोत ताशी 110 किमीपर्यंत जाईल.
- ओडिशा सरकारने आतापर्यंत सुमारे 50,000 लोकांना सुरक्षित ठिकाणी हलवले आहे; गंजम, गजपती, कंधमाळ, रायगडा, कोरापुट आणि मलकानगिरी जिल्ह्यांतून स्थलांतर सुरू आहे. राज्याचे लक्ष्य — शून्य मृत्यू.
- राज्यातील 3,000 चक्रीवादळ निवारा केंद्रांपैकी 448 कार्यान्वित करण्यात आली असून, 20 कोटी रुपयांचा तातडीचा मदतनिधी उपलब्ध करून देण्यात आला आहे. सहा जिल्ह्यांतील शाळा 19 ते 21 नोव्हेंबरदरम्यान बंद ठेवण्यात आल्या आहेत.
📌 परीक्षेसाठी महत्त्वाचे: IMD ची स्थापना 1875 मध्ये झाली, मुख्यालय नवी दिल्ली. ‘तीव्र चक्रीवादळ’ (Severe Cyclonic Storm) म्हणजे वाऱ्याचा वेग ताशी 88–117 किमी. बंगालच्या उपसागरातील चक्रीवादळ हंगाम प्रामुख्याने ऑक्टोबर–डिसेंबरमध्ये असतो.
2. अमेरिका-चीन-रशिया त्रिपक्षीय शिखर परिषद (Trilateral Summit) — शेन्झेन
- अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प, चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग आणि रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमिर पुतिन यांची दुर्मीळ त्रिपक्षीय शिखर परिषद आज, 19 नोव्हेंबर रोजी चीनमधील शेन्झेन येथे होत आहे.
- युक्रेनमधील युद्ध, इराणची परिस्थिती, जागतिक ऊर्जा स्थैर्य आणि अण्वस्त्र नियंत्रण हे मुद्दे चर्चेत असण्याची शक्यता आहे.
- परिषदेपूर्वी शी जिनपिंग यांनी रशियाशी असलेले संबंध ‘अस्थिर जगातील स्थैर्याचा स्रोत’ असल्याचे म्हटले होते.
📌 परीक्षेसाठी महत्त्वाचे: अमेरिका, चीन आणि रशिया हे तिन्ही देश संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेचे (UN Security Council) स्थायी सदस्य आहेत आणि त्यांना नकाराधिकार (Veto Power) आहे.
3. जनगणना 2027 (Census 2027) — ‘इतर’ धर्मांची यादी आता अंदाजे मजकूर (Predictive Text) स्वरूपात
- 2027 च्या जनगणनेच्या स्वयं-नोंदणी (Self-Enumeration) पोर्टलवर ‘इतर’ धर्मांच्या यादीत आता एकूण 76 नोंदी दिसत आहेत. त्या ड्रॉप-डाउन यादीऐवजी अंदाजे मजकूर (Predictive Text) सूचना म्हणून दिसतात.
- यापूर्वी पोर्टलवर इस्कॉन, रामकृष्ण परमहंस, गोरखनाथ, सनातन, वैदिक धर्म, रामदेव यांसह किमान 287 नोंदी ड्रॉप-डाउनमध्ये दिसल्या होत्या आणि नंतर त्या काढण्यात आल्या होत्या.
- त्यामुळे आधीच्या यादीतील 200 हून अधिक नोंदी आता वगळण्यात आल्याचे समोर आले आहे — जनगणना, धर्म आणि डेटा संकलन या विषयांवर परीक्षेत प्रश्न विचारला जाऊ शकतो.
📌 परीक्षेसाठी महत्त्वाचे: जनगणना ही भारताच्या महापंजीयक आणि जनगणना आयुक्तांच्या (Registrar General and Census Commissioner) कार्यालयामार्फत केली जाते. 2027 ची जनगणना ही भारताची पहिली डिजिटल जनगणना असणार आहे.
4. भारत-कॅनडा संरक्षण कराराची शक्यता — पंतप्रधानांच्या डिसेंबर दौऱ्यात
- पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या डिसेंबरमधील अधिकृत कॅनडा दौऱ्यादरम्यान भारत आणि कॅनडा संरक्षण करार (Defence Agreement) जाहीर करू शकतात, असे कॅनडातील भारताचे उच्चायुक्त दिनेश के. पटनाईक यांनी सांगितले.
- दोन्ही देश सर्वसमावेशक आर्थिक भागीदारी कराराच्या (CEPA — Comprehensive Economic Partnership Agreement) अंतिम टप्प्यातील वाटाघाटींमध्येही आहेत.
- दोन्ही देश त्यांच्या व्यापक परस्पर हितसंबंधांना किरकोळ मुद्द्यांमुळे अडथळा येऊ देऊ शकत नाहीत, असेही पटनाईक यांनी म्हटले.
📌 परीक्षेसाठी महत्त्वाचे: CEPA हा मुक्त व्यापार कराराचा (Free Trade Agreement) एक प्रकार आहे — त्यात वस्तू, सेवा आणि गुंतवणूक यांचा समावेश असतो. कॅनडाची राजधानी ओटावा (Ottawa) आहे.
5. महाराष्ट्र: ओबीसी कल्याणासाठी ₹6,840 कोटींची शिफारस
- महाराष्ट्र सरकारच्या ओबीसी मंत्रिमंडळ उपसमितीने विद्यार्थ्यांच्या शिष्यवृत्ती (Scholarships) आणि वसतिगृह बांधकामासाठी ₹6,840 कोटींची तरतूद करण्याची शिफारस केली आहे. ही तरतूद आगामी हिवाळी अधिवेशनातील पुरवणी मागण्यांद्वारे केली जाईल.
- मंत्रालयात महसूलमंत्री आणि उपसमितीचे अध्यक्ष चंद्रशेखर बावनकुळे यांच्या अध्यक्षतेखाली बुधवारी झालेल्या बैठकीत हा निर्णय घेण्यात आला.
- केंद्राच्या राष्ट्रीय शिष्यवृत्ती पोर्टल (NSP — National Scholarship Portal) द्वारे शिष्यवृत्तींसाठी सुमारे ₹1,800 कोटींची गरज असताना आतापर्यंत केवळ ₹83 कोटी उपलब्ध झाले आहेत, अशी तूटही बैठकीत समोर आली.
- विमुक्त जाती आणि भटक्या जमातींमधील (VJNT — Vimukta Jatis and Nomadic Tribes) 43 समुदायांसाठी 6, 7 आणि 8 जानेवारी 2027 रोजी राज्यभर सुमारे 500 विशेष शिबिरे आयोजित करून जन्म प्रमाणपत्र आणि आधार कार्ड दिले जाणार आहेत. प्रत्येक जिल्ह्यात 100 खाटांचे, तर विभागीय जिल्ह्यांत 250 खाटांचे वसतिगृह उभारण्याचीही योजना आहे.
📌 परीक्षेसाठी महत्त्वाचे: VJNT म्हणजे विमुक्त जाती आणि भटक्या जमाती — या बातमीत 43 समुदायांचा उल्लेख आहे. NSP हे केंद्र सरकारचे शिष्यवृत्ती अर्ज आणि वितरणासाठीचे एकच पोर्टल आहे.
6. दादर स्थानकाचे ‘चैत्यभूमी’ (Chaityabhoomi) नामकरण — तत्त्वतः मान्यता
- मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी 18 नोव्हेंबर रोजी सांगितले की, दादर रेल्वे स्थानकाचे ‘चैत्यभूमी’ असे नामकरण करण्याच्या प्रस्तावाला राज्य सरकारने तत्त्वतः मान्यता दिली असून, केंद्र सरकारला तसे पत्र पाठवले आहे.
- केंद्र सरकारकडून मिळालेल्या मार्गदर्शनानुसार, डिसेंबरमधील हिवाळी अधिवेशनात आवश्यक औपचारिकता पूर्ण करून नामकरणाची प्रक्रिया पुढे नेली जाईल.
- ही घोषणा भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या महापरिनिर्वाण दिनाच्या (6 डिसेंबर) तयारीच्या आढाव्यावेळी, मुंबईतील चैत्यभूमी येथे करण्यात आली. दादर मेट्रो स्थानकाच्या नामकरणाबाबतही तत्त्वतः मान्यता देण्यात आली आहे.
📌 परीक्षेसाठी महत्त्वाचे: चैत्यभूमी हे मुंबईतील दादर येथे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे अंत्यसंस्कार झालेले ठिकाण आहे. महापरिनिर्वाण दिन — 6 डिसेंबर.
7. NIA दहशतवादविरोधी परिषद (Anti-Terror Conference) — नवी दिल्ली
- राष्ट्रीय तपास यंत्रणेची (NIA — National Investigation Agency) दोन दिवसीय दहशतवादविरोधी परिषद आज, 19 नोव्हेंबर रोजी नवी दिल्लीत सुरू होत आहे. यंदाची परिषद ‘सीमापार दहशतवाद’ (Cross-Border Terrorism) या विषयावर केंद्रित आहे.
- केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा या परिषदेचे उद्घाटन करणार आहेत. ‘संपूर्ण सरकार’ (Whole of Government) दृष्टिकोनावर भर देत, परदेशी न्यायक्षेत्रांतून पुरावे मिळवणे, डिजिटल फॉरेन्सिक्स (Digital Forensics), कट्टरतावाद रोखणे आणि संकरित धोक्यांवर चर्चा होणार आहे.
📌 परीक्षेसाठी महत्त्वाचे: NIA गृह मंत्रालयाच्या अंतर्गत कार्य करते आणि NIA कायदा, 2008 हा त्याच्या तपासाची वैधानिक चौकट देतो. NIA चे मुख्यालय नवी दिल्ली येथे आहे.
8. FICCI वार्षिक अधिवेशन — ‘भारत 2047’
- पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आज, 19 नोव्हेंबर रोजी नवी दिल्लीतील भारत मंडपम येथे भारतीय वाणिज्य आणि उद्योग महासंघाच्या (FICCI — Federation of Indian Chambers of Commerce and Industry) वार्षिक सर्वसाधारण सभा आणि वार्षिक अधिवेशनाचे उद्घाटन करणार आहेत.
- ‘भारत 2047’ या संकल्पनेवरील अधिवेशनात उद्योग नेते, मुख्य कार्यकारी अधिकारी, राजनैतिक अधिकारी आणि धोरणकर्त्यांसह 2,500 हून अधिक प्रतिनिधी सहभागी होणार आहेत.
📌 परीक्षेसाठी महत्त्वाचे: FICCI ची स्थापना 1927 मध्ये झाली. 2026–27 हे FICCI चे शताब्दी वर्ष आहे — 7 एप्रिल 2027 रोजी ते स्थापनेची 100 वर्षे पूर्ण करेल.
9. सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांचा विक्रमी नफा — ₹1,09,540 कोटी
- आर्थिक वर्ष 2026–27 च्या पहिल्या सहामाहीत सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांनी (PSB — Public Sector Banks) एकूण ₹1,09,540 कोटी (सुमारे ₹1.10 लाख कोटी) निव्वळ नफा नोंदवला — गेल्या वर्षीच्या तुलनेत 16.9% वाढ.
- बँकांचा एकूण व्यवसाय ₹301.6 लाख कोटींवर पोहोचला असून, तो प्रथमच ₹300 लाख कोटींचा टप्पा ओलांडला आहे. ठेवी 13.1% वाढून ₹275 लाख कोटी झाल्या.
- मालमत्ता गुणवत्ता सुधारली आहे — स्थूल अनुत्पादक मालमत्ता (Gross NPA) 1.69% आणि निव्वळ NPA 0.33% झाली, तर भांडवल पर्याप्तता गुणोत्तर (CRAR — Capital to Risk-weighted Assets Ratio) 16.89% राहिले.
📌 परीक्षेसाठी महत्त्वाचे: NPA म्हणजे Non-Performing Asset — ज्या कर्जावर 90 दिवसांहून अधिक काळ हप्ता / व्याज थकले आहे. CRAR हे बँकेचे भांडवल तिच्या जोखीम-भारित मालमत्तेच्या तुलनेत किती आहे, हे मोजते.
10. बराक क्षेपणास्त्र प्रणालीसाठी (Barak Missile System) ₹1,976.40 कोटींचा करार
- संरक्षण मंत्रालयाने भारतीय नौदलाच्या बराक पॉइंट डिफेन्स क्षेपणास्त्र प्रणालीच्या आधुनिकीकरण आणि कालबाह्यता व्यवस्थापनासाठी इस्रायल एरोस्पेस इंडस्ट्रीजसोबत (IAI — Israel Aerospace Industries) ₹1,976.40 कोटींचा करार केला आहे.
- हा करार नौदलाच्या हवाई संरक्षण क्षमतेशी संबंधित आहे आणि संरक्षण खरेदी व भारत-इस्रायल संरक्षण सहकार्य या विषयांवर परीक्षेत विचारला जाऊ शकतो.
📌 परीक्षेसाठी महत्त्वाचे: भारतीय नौदल दिन — 4 डिसेंबर. IAI ही इस्रायलची सरकारी संरक्षण आणि अवकाश कंपनी आहे.
दिनविशेष : 19 नोव्हेंबर
- सन 1828 — झाशीची राणी लक्ष्मीबाई यांचा जन्म 19 नोव्हेंबर 1828 रोजी वाराणसी येथे झाला. त्यांचे मूळ नाव मणिकर्णिका तांबे होते. त्या 1857 च्या उठावातील आघाडीच्या नेत्या होत्या.
- सन 1917 — भारताच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांचा जन्म 19 नोव्हेंबर 1917 रोजी अलाहाबाद (आताचे प्रयागराज) येथे झाला. त्यांच्या जयंतीनिमित्त 19 नोव्हेंबर हा दिवस राष्ट्रीय एकात्मता दिन (National Integration Day) म्हणून पाळला जातो.
- सन 1982 — 19 नोव्हेंबर 1982 रोजी दिल्लीत नवव्या आशियाई क्रीडा स्पर्धेला (Asian Games) सुरुवात झाली.
- सन 1986 — 19 नोव्हेंबर 1986 रोजी पर्यावरण (संरक्षण) कायदा (Environment Protection Act) अंमलात आला.
- आजचे दिवस — आंतरराष्ट्रीय पुरुष दिन (International Men’s Day), जागतिक शौचालय दिन (World Toilet Day) आणि जागतिक तत्त्वज्ञान दिन (World Philosophy Day, 2026 मध्ये नोव्हेंबरमधील तिसरा गुरुवार).
आजची सराव प्रश्नमंजुषा (MCQs) — 19 November 2026 Current Affairs in Marathi
बातम्या वाचून झाली? आता स्वतःची चाचणी घ्या — उत्तरे खाली दिली आहेत.
प्रश्न 1. चक्रीवादळ ‘अक्वान’ कोणत्या दोन ठिकाणांदरम्यान किनारा ओलांडण्याची शक्यता आहे?
a) नरसापूर आणि पुरी b) चेन्नई आणि विशाखापट्टणम c) कोलकाता आणि पारादीप d) मुंबई आणि सूरत
प्रश्न 2. FICCI ची स्थापना कोणत्या वर्षी झाली?
a) 1947 b) 1951 c) 1927 d) 1967
प्रश्न 3. आर्थिक वर्ष 2026–27 च्या पहिल्या सहामाहीत सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांचा एकूण निव्वळ नफा किती होता?
a) ₹89,540 कोटी b) ₹1,09,540 कोटी c) ₹1,59,540 कोटी d) ₹99,540 कोटी
प्रश्न 4. NIA कोणत्या मंत्रालयाच्या अंतर्गत कार्य करते?
a) संरक्षण मंत्रालय b) गृह मंत्रालय c) वित्त मंत्रालय d) विधी मंत्रालय
प्रश्न 5. दादर रेल्वे स्थानकाचे प्रस्तावित नवीन नाव कोणते आहे?
a) शिवाजी टर्मिनस b) चैत्यभूमी c) लोकमान्य टिळक टर्मिनस d) आंबेडकर नगर
1. अक्वान 20 नोव्हेंबर रोजी नरसापूर-पुरी दरम्यान किनारा ओलांडणार आहे. 2. FICCI स्थापना 1927. 3. PSB नफा ₹1,09,540 कोटी. 4. NIA — गृह मंत्रालय, NIA कायदा 2008. 5. दादर — चैत्यभूमी.
Also Read: 6 September 2023 Current Affairs in Marathi, MPSC Group C Bharti 2026
मागील / पुढील चालू घडामोडी: मागील दिवस: 18 नोव्हेंबर 2026 चालू घडामोडी | पुढील दिवस: 20 नोव्हेंबर 2026 चालू घडामोडी | नोव्हेंबर 2026 मधील सर्व चालू घडामोडी