धातुसाधिते व त्याचे उपयोग

Category: English (ईंग्रजी) Published on 29 January 2016
Written by Shital Burkule Hits: 4006

धातुसाधिते व त्याचे उपयोग

  • खालील वाक्य वाचा -

  • Hearing the noise, the boy woke up.

  • ज्याप्रमाणे विशेषण नामाबद्दल अधिक माहिती देते - त्याचप्रमाणे येथे 'hearing' हा शब्द 'boy' या नामाबद्दल अधिक माहिती देतो.

  • हे 'hear' या क्रियापदापासून तयार केलेले रूप आहे व ते कर्माला नियंत्रित करते.

  • म्हणजेच 'hearing' हा शब्द क्रियापद व विशेषण या दोहोंचा स्वभाव अंगीकारतो व त्याला धातुसाधित म्हणतात. त्याला क्रियावाचक विशेषण (Verbal Adjective) असेही म्हणता येईल.

  • व्याख्या - धातुसाधित (participle) हे क्रियापदाचे असे रूप असते जे क्रियापद व विशेषण या दोहोंचा स्वभाव अंगीकारते किंवा धातुसाधित हा असा शब्द आहे जो अंशत: क्रियापद आणि अंशत: विशेषण आहे.

  • टीप - धातुसाधिताने सुरुवात केलेल्या 'hearing a noise' या वाक्यांशाला धातुसाधित वाक्यांश (Participle pharase) असे म्हणतात. याच्या वापरानुसार येथे हा विशेषण वाक्यांश (Adjective Phrase) आहे.

  • खालील धातुसाधितांची उदाहरणे अभ्यासा
  1. We met a girl corrying a basket of flowers.
  2. Loudly knocking at the gate, he demanded admission.
  3. The child, thinking all was safe, attempted to cross the road.
  4. He rushed into the field, and foremost fighting fell.

  • वर्तमानकाळवाचक धातुसाधित (Present Participle) विशेषणांच्या रूपांची उदाहरणे वर दिली आहेत, त्यांचा शेवट i ने होतो. ही 'चालू', 'अपुर्‍या' किंवा अपूर्ण क्रिया दाखवितात.

  • पहिल्या वाक्याप्रमाणे ही रुपे सकर्मक (Transitive) क्रियापदाची असल्यास त्याला कर्म लागते.

  • दुसर्‍या वाक्यात क्रिया विशेषणाने धातुसाधिताच्या अर्थात बदल झाला आहे. हेदेखील लक्षात घ्या.

  • वर्तमानकाळवाचक धातुसाधिता व्यतिरिक्त प्रत्येक क्रियापदापासून आपण दुसर्‍या प्रकारचे धातुसाधित रुप करू शकतो. ज्याला भूतकाळवाचक धातुसाधित म्हणतात. हे ज्याविषयी बोलत आहोत त्या वस्तूची स्थिती किंवा पूर्ण क्रिया दाखविते.

  • भूतकाळवाचक धातुसाधित रूपांची उदाहरणे खालीलप्रमाणे आहेत.

  1. Blinded by a dust storm, they fell into disorder.
  2. Deceived by his friends, he lost all hope.
  3. Time misspent is time lost.
  4. Driven by hunger, he stole a piece of bread.
  5. We saw a few trees laden with fruit.

  • असे दिसून येते की, भूतकाळवाचक धातुसाधिताच्या शेवटी नेहमी : - ed, -d, -t, -en, किंवा -n येतो.

  • वर्तमानकाळवाचक आणि भूतकाळ वाचक धातुसाधिताशिवाय एक एक पूर्वकाळवाचक धातुसाधितही असतो ज्याला Perfect Participle म्हणतात. हा कर्म भूतकाळात कधी तरी पूर्ण झाला आहे,

  • जसे -Having rested, we continued our nourney.

  • खालील उदाहरणांत धातुसाधितांचा वापर नामापूर्वी झाला आहे आणि हे सामान्य वैशिष्टय दाखविणाच्या विशेषणासारखा आहे आणि म्हणूनच या प्रकारच्या वापरात हे विशेषणात्मक धातुसाधित (Ajectival Participle) किंवा कृदंतीय विशेषण (Participle Adjectives) म्हणून ओळखले जातात.

  1. A rolling stone gathers no moss.
  2. We had a drink of the sparkling water.
  3. His tattered coat needs mending.
  4. The creaking door awakened the dog.
  5. A lying witness ought to be punished.
  6. He played a losing game.
  7. A burnt child dreads the fire.
  8. His finished manners produced a very favourable impression.
  9. He wears a worried look.
  10. Education is the most pressing need of our country.
  11. He was reputed to be the most learned man of his time.

  • शेवटच्या दोन उदाहरणांवरून असे लक्षात येईल की, धातुसाधित हे तुलनात्मक भावही (degrees of Comparison) दाखवू शकते.

  • विशेषणांप्रमाणे वापरल्यास भूतकाळवाचक धातुसाधित (Past Participle) अर्थांनुसार कर्मणी (Passive) असते तर वर्तमानकाळवाचक धातुसाधित (Present Participle) अर्थांनुसार कर्तरी असते.

उदा.

  1. a spent swimmer = a seimmer who is tried out; = थकलेला पट्टीचा पोहणारा
  2. a burnt child = a child who is burnt; = जळालेला मुलगा
  3. a painted doll = a doll which is painted; = रंगविलेली बाहुली
  4. a rolling stone = a stone which rolls. = घसरत असलेला गोटा

  • आपण धतुसाधिताविषयी जे काही शिकलो त्याची उजळणी करू या :

1. धातुसाधित हे क्रियावाचक विशेषण (Verbal Adjective) असते.

2. क्रियापदाप्रमाणे हे नाम किंवा सर्वनामाला नियंत्रित करू शकते.

उदा.  

  1. Hearing the noise, the boy woke up. [The noun noise is governed by the participle Hearing].

3. क्रियापदाप्रमाणे याचा अर्थ क्रियाविशेषणाने अधिक स्पष्ट होतो.

उदा.

  1. Loudly knocking at the gate, he demanded admission.

[Here the participle knocking is modified by the adverb Loudly.]

 

4. विशेषणाप्रमाणे हे नाम किंवा सर्वनामाबद्दल अधिक माहिती देते.

उदा.

  1. Having rested, the men continued their journey.

5. विशेषणाप्रमाणे याची तुलना करता येऊ शकते.

उदा.

  1. Education is the most pressing need of our time.

[Here the participle pressing is compared by prefixing most.]

  • विविध धातुसाधितांची रुपे खाली दाखविली आहेत.

कर्तरी (Active)                   कर्मणी (Passive)

Present : loving              Present : being loved.

Perfect : having loved    Perfect : having been loved.

                                        Past : loved.

धातुसाधितांचा वापर (USE OF THE PARTICIPLE) :

  • असे लक्षात येईल की, चालू काळ (Continuous Tenses) (कर्तरी प्रयोग = Active Voice) हे वर्तमानकाळवाचक धातुसाधिते (Persent Participle) आणि 'to be' या क्रियापदाची काळानुसाराची रुपे यांनी तयार होतात.

उदा.

I am loving     I was loving     I shall be loving        

 

  • पूर्णकाळ (Perfect Tenses) कर्तरी प्रयोग (Active Voice) हे भूतकाळवाचक धातुसाधिते (Past Participle) व 'to have' या क्रियापदांची काळानुसाराची रुपे यांनी तयार होतात.

I have love     I had loved I shall have loved

 

  • कर्मणी प्रयोग (Passive Voice) ही भूतकाळवाचक धातुसाधिते (Past Participle) व 'to be' या क्रियापदाची काळानुसाराची रुपे यांनी तयार होतात.

उदा.

I am loved     I was loved     I shall be loved.

 

  • आपण असे पाहिजे की, धातुसाधिते; नाम व सर्वनाम यांबद्दल अधिक माहिती देतात. ती खालीलप्रमाणे वापरतात.

1. गुणवाचक म्हणून (Attributively) म्हणून

उदा.

  1. A rolling stone gathers no moss.
  2. His tattered coat needs mending.
  3. A lost opportunity never returns.

2. विधेयदर्शी (Predicatively) म्हणून

उदा.

  1. The man seems worried. (Modifying the Subject)
  2. He kept me waitting. (Midifying the Object.)

3. अगोदर येणारे नाम किंवा सर्वनाम यांच्याबरोबर स्वतंत्रपणे (Absolutely)

उदा.

  1. The weather being fine, I went out.
  2. Many having arrived, we were freed from anxiety.
  3. Weather permitting, there will be a garden party at Government House tomorrow.
  4. God willing, we shall have another good monsoon.
  5. The sea being smooth, we went for sail.
  6. The wind having failed, the crew set to work with a will.
  7. His master being absent, the business was neglected.
  8. The wind being favourable, they embarked.

  • असे दिसून येईल की, वरील प्रत्येक वाक्यात धातुसाधित त्याच्या आधी आलेले नाम किंवा सर्वनाम यांच्याबरोबर उरलेल्या वाक्यापेक्षा स्वयंसिद्ध असा वाक्यांश तयार करते.

  • अशा वाक्यांशाला स्वयंसिद्ध वाक्यांश (Absolute Phrase) म्हणतात; आणि अशाप्रकारे धातुसाधिताबरोबर वापरलेल्या नाम किंवा सर्वनामाला स्वयंसिद्धकर्ता (Nominative Absolute) असे म्हणतात.
  • स्वयंसिद्ध वाक्यांश (Absolute Phrase) सहजपणे गौण उपवाक्यात (Subordinate Clause) बदलता येते.

उदा.

  1. Spring advancing, the swallows appear. [When spring advances.-Clause of Time.]
  2. The sea being smooth, we went for a sail. [Because the sea was smooth-Clause of Reason.]
  3. God willing. we shall meet again. [If God is willing.-Clause of Condition.]

धातुसाधितांचा चुकीचा उपयोग (ERRORS IN THE USE OF PARTICIPLES) :

  • धातुसाधिते हे क्रियाविशेषण धातुसाधित (Verb adjective) असल्यामुळे ते एखाधा नामाला किंवा सर्वनामाशी संलग्न असावे लागते. दुसर्‍या शब्दात त्याला नेहमीच संदर्भासाठी योग्य तो कर्ता (Subject of reference) असावा लागतो.

  • खालील वाक्ये चुकीची आहेत. कारण प्रत्येक बाबतीत धातुसाधित हे योग्य संदर्भाशिवाय वापलेले आहे.

  1. Standing at the gate, a scorpion stung him. (As it is, the sentence reads as if the scorpion was standing at the gate.)
  2. Going up the hill, an old temple was seen.
  3. Entering the room, the light was quite dazzling.

  • म्हणून आपण ही वाक्ये खाली दाखविल्याप्रमाणे पुनर्रचित करावयास हवीत -

1.Standing at the gate, he was stung by a scorpion.

   Or: While he was standing at the gate, a scorpion stung him.

2.When we went up the hill, we saw an old temple.

3. Entering the room, I found the light quite dazzling.

   Or: When I entered the room, the light was quite dazzling.

 

  • काही बाबतीत रूढीनुसार संदर्भासाठीच्या कर्त्याशिवाय धातुसाधित वापरुन केलेल्या रचना संमत आहेत. अशा बाबतीत वापरलेल्या धातुसाधिताला भाववाचक स्वयंसिद्ध (Impersonal Absolute) म्हणतात.

  1. Taking evrything into consideration, teh Magistrate was perfectly justified in issuing those orders.
  2. Considering his abilities, he should have done better.
  3. Roughly speaking, the distance from here to the nearest railway station is two miles.

  • असे लक्षात येईल की, वरील उदाहरणांमध्ये अव्यक्त कर्ता अनिश्चित आहे.

उदा.

  1. 'Roughly speaking'= If one speaks roughly.

  • खालील उदाहरणांमध्ये दाखविल्याप्रमाणे कधीकधी धातुसाधित हे अध्याहत असते.
  1. Sword (being) in hand, he rushed on the jailor.
  2. Breakfast (having been) over, we went out for a walk.

All Latest Jobs

RPF Recruitment 2018 For 9739 Posts (Last Date : 30 June 2018)

Pune Mahanagarpalika Bharti 2018 For 54 Posts (Last Date : 24 May 2018)

SBI SCO Recruitment 2018 For 13 Posts (Last Date : 2 June 2018)

RCFL Bharti 2018 For 35 Posts (Last Date : 12 June 2018)

Ahmedabad Junagadh Jilha Sahakari Bank Ltd Recruitment 2018 For 154 Posts (Last Date : 21 May 2018)

Pune SRA Bharti 2018 For 35 Posts (Last Date : 31 May 2018)

Sikkim Police Recruitment 2018 For 54 Posts (Last Date : 6 June 2018)

ST SC Development Department Recruitment 2018 For 42 Posts (Last Date : 25 May 2018)

TIIC Recruitment 2018 For 43 Posts (Last Date : 2 June 2018)

Akola Maha Beej Bharti 2018 For 53 Posts (Interview Date : 19 and 24 May 2018)

Nagpur NIMH Bharti 2018 For 6 Posts (Last Date : 25 May 2018)

DGIPR Bharti 2018 For 5 Posts (Last Date : 23 May 2018)

MMRDA Bharti 2018 For 4 Posts (Last Date : 31 May 2018)

UPSC Assistant Recruitment 2018 For 18 Posts (Last Date : 31 May 2018)

Nagpur Gosikhurd Irrigation Project Bharti 2018 For 10 Posts (Last Date : 28 May 2018)

VSTF Recruitment 2018 For 18 Posts (Last Date : 27 May 2018)

BSPHC Recruitment 2018 For 440 Posts (Last Date : 29 and 31 May 2018)

Kisan Veer Mahavidyalay Bharti 2018 For 86 Posts (Last Date : 25 May 2018)

MUHS Bharti 2018 For 13 Posts (Last Date : 22 May 2018)

Ratnagiri DBSKKV Bharti 2018 For 4 Posts (Last Date : 28 May 2018)

SGBAU Bharti 2018 For 14 Posts (Last Date : 25 May 2018)

IARI Recruitment 2018 For 18 Posts (Interview Date : 22 May 2018)

Indian Coast Guard Recruitment 2018 (Last Date : 1 June 2018)

Satara NHM Bharti 2018 For 119 Posts (Interview Date : Every Tuesday at 2.00 PM)

MPSC General State Service Bharti 2018 For 13 Posts (Last Date : 29 May 2018)

Goa Ponda Education Society Bharti 2018 For 41 Posts (Last Date : 30 May 2018)

NHSRC Recruitment 2018 (Last Date : 29 May 2018)

Indian Air Force Recruitment 2018 For 79 Posts (Last Date : 6 June 2018)

GIC Bharti 2018 For 25 Posts (Last Date : 25 May 2018)

Jharkhand High Court Recruitment 2018 For 149 Posts (Last Date : 24 May 2018)

HSCC India Ltd Recruitment 2018 For 27 Posts (Last Date : 21 May 2018)

Chandrapur Ordinance Factory Bharti 2018 For 36 Posts (Last Date : 26 May 2018)

Join Army Dental Corps Recruitment 2018 For 34 Posts (Last Date : 31 May 2018)

Can Fin Homes Ltd Recruitment 2018 For 125 PostsDMER Bharti 2018 For 135 Posts (Last Date : 25 May 2018)

Mumbai DCSEM Bharti 2018 For 36 Posts (Last Date : 4 June 2018)

MPPSC Assistant Registrar Recruitment 2018 For 29 Posts (Last Date : 9 June 2018)

MPMKVVCL Recruitment 2018 For 25 Posts (Last Date : 2 June 2018)

MPPSC Main Exam Recruitment 2018 For 298 Posts (Last Date : 31 May 2018)

SRTMUN Bharti 2018 For 12 Posts (Last Date : 20 May 2018)

MPSC Engineer Bharti 2018 For 137 Posts (Last Date : 24 May 2018)

Mumbai Pawan Hans Limited Bharti 2018 For 26 Posts (Last Date : 24 May 2018)

DRDO RAC Recruitment 2018 For 41 Posts (Last Date : 26 May 2018)

Bhandara Ordnance Factory Bharti 2018 (Interview Date & Time : Will be Available on Official Website)

UPSC CMS Recruitment 2018 For 454 Posts (Last Date : 25 May 2018)

Mumbai BOB Financial Solutions Bharti 2018 For 590 Posts (Last Date : 25 May 2018)

HMT Machine Tools Recruitment 2018 For 39 Posts (Last Date : 25 May 2018)

ESAF Bank Recruitment 2018 For 3000 Posts (Last Date : 21 May 2018)

IRCON Recruitment 2018 For 7 Posts (Last Date : 23 May 2018)

Pune ICMR NIV Bharti 2018 For 32 Posts (Last Date : 21 May 2018)

GTU Recruitment 2018 For 35 Posts (Last Date : 25 May 2018)

NBCC Recruitment 2018 For 10 Posts (Last Date : 27 May 2018)

Mumbai TMC Bharti 2018 (Last Date : 31 May 2018)

BECIL Bharti 2018 For 300 Posts (Last Date : 21 May 2018)

RPSC Recruitment 2018 For 9000 Posts (Last Date : 9 June 2018)

Maharashtra Krushi Department Bharti 2018 For 59 Posts (Last Date : 31 May 2018)

AP Postal Circle Recruitment 2018 For 2286 Posts (Last Date : 24 May 2018)

UPSC CAPF Recruitment 2018 For 398 Posts (Last Date : 21 May 2018)

Mumbai PWD Bharti 2018 For 263 Posts (Last Date : 27 May 2018)

Pune PWD Bharti 2018 For 9 Posts (Last Date : 31 May 2018)

Mumbai Naval Dockyard Bharti 2018 For 95 Posts (Last Date : 21 May 2018)

RPSC Recruitment 2018 For 1085 Posts (Last Date : 29 May 2018)

माहिती मिळवा ईमेल वर

Study Material आणि नवीन नौकर्‍यांची माहिती मिळविण्यासाठी खालील माहिती भरा.

Like Our Facebook Page

Latest Users

  • ismezpivx
  • PosterCax
  • Olegnable
  • gqqcarri4728023
  • zakgoheen44471